LỄ NGHINH ÔNG QUAN THÁNH ĐẾ QUÂN - SẮC MÀU TÍN NGƯỠNG ĐỘC ĐÁO CỦA NGƯỜI HOA

Từ sáng sớm, tiếng trống hội đã vang lên giữa những con phố Phan Thiết. Lân - sư - rồng, cờ hoa và những đoàn người trong trang phục rực rỡ nối nhau theo kiệu Quan Thánh Đế Quân xuất du qua phố. Hai năm một lần, khung cảnh ấy lại trở về, mang theo một tín ngưỡng lâu đời đã được cộng đồng người Hoa nơi đây gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tín ngưỡng theo chân người Hoa đến vùng đất Phan Thiết

Cùng với quá trình đến Phan Thiết sinh sống và lập nghiệp, cộng đồng người Hoa cũng mang theo những phong tục, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt văn hóa của quê hương. Trong đó, tín ngưỡng thờ Quan Thánh Đế Quân hay Quan Công, dần trở thành một phần trong đời sống tinh thần của cộng đồng.

Quan Đế Miếu, thường được người dân gọi là Chùa Ông, được xây dựng và hoàn thiện từ năm 1778. Từ đây, các nghi thức thờ cúng Quan Thánh Đế Quân được duy trì, tạo nên một không gian tín ngưỡng gắn bó lâu dài với người Hoa tại Phan Thiết. Trong văn hóa truyền thống, Quan Công được kính ngưỡng bởi những phẩm chất như trung nghĩa, chính trực và tín nghĩa. Việc thờ Quan Thánh vì thế không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn gửi gắm những giá trị đạo đức được cộng đồng coi trọng.

Theo thời gian, những nghi thức ấy không chỉ diễn ra bên trong Quan Đế Miếu. Cứ 2 năm một lần vào các năm chẵn, lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân lại được tổ chức. Người dân cùng thực hành nghi lễ, gặp gỡ và chuẩn bị cho một trong những khoảnh khắc được mong chờ nhất: đưa Quan Thánh Đế Quân xuất du qua phố.

Những nghi lễ trước giờ Quan Thánh xuất du

Trước khi tiếng trống hội vang lên ngoài đường phố là những nghi thức được thực hiện trong không khí trang nghiêm.

Lễ hội có nhiều nghi thức truyền thống như thỉnh Thánh Mẫu, thỉnh kinh, yết Quan Thánh, cùng các hoạt động phóng sanh và thả thuyền. Qua đó, cộng đồng bày tỏ lòng thành kính với Quan Thánh Đế Quân, tưởng nhớ tiền hiền và gửi gắm những ước nguyện về cuộc sống bình an, mưa thuận gió hòa.

Không gian lễ hội vì thế có hai sắc thái rất khác nhưng luôn nối tiếp nhau. Một bên là hương khói, lễ nghi và sự thành kính trong không gian thờ tự. Một bên là sắc màu, âm thanh và nhịp chuyển động của ngày hội ngoài phố.

Chính phần lễ trang nghiêm ấy tạo nên chiều sâu cho cuộc xuất du. Bởi phía sau những màn trình diễn rực rỡ không chỉ là niềm vui ngày hội, mà còn là tín ngưỡng đã được cộng đồng thực hành qua nhiều đời.

Khi Quan Thánh Đế Quân xuất du qua phố

Sáng 6/9/2026, nghi thức Nghinh Ông xuất du lần thứ 15 bắt đầu từ Quan Đế Miếu. Từ khoảng 5 giờ sáng, hơn 1.800 người đến từ các hội quán người Hoa cùng tham gia đoàn rước, đi qua nhiều tuyến phố nơi cộng đồng người Hoa sinh sống và buôn bán tại Phan Thiết. Từ đây, không khí lễ hội thực sự tràn ra đường phố.

Tiếng trống dồn dập theo những đoàn lân - sư - rồng. Những màn múa quạt, múa cung đình, võ thuật, thiếu nhi gánh hoa cùng các nhân vật được hóa trang công phu lần lượt xuất hiện. Nổi bật trong đoàn hội còn có rồng xanh bằng vải dài 49 mét, từng được xác lập kỷ lục Việt Nam.

Nhưng sức hút của Nghinh Ông không chỉ nằm ở những gì diễn ra bên trong đoàn rước. Hai bên đường, người dân đứng chờ từ sớm để nhìn đoàn đi qua. Trước những căn nhà, cửa tiệm và góc phố quen thuộc, một không gian văn hóa khác dần hiện ra. Những con đường ngày thường dành cho việc đi lại, mua bán bỗng trở thành nơi cộng đồng cùng gặp gỡ và chứng kiến một nghi thức đã trở lại qua nhiều kỳ lễ. Đặc biệt, hành trình xuất du còn đi qua những khu vực có đông người Hoa sinh sống, buôn bán và ghé các hội quán của cộng đồng.

Bởi vậy, hình ảnh Quan Thánh Đế Quân xuất du mang một ý nghĩa rất riêng. Từ không gian thờ tự, tín ngưỡng bước ra giữa đời sống, đi qua chính những con phố nơi cộng đồng đã sinh sống, làm ăn và vun đắp cuộc sống qua nhiều thế hệ.

Một ngày hội mang sắc màu của những hội quán người Hoa

Đằng sau một đoàn Nghinh Ông đông đảo là sự góp sức của nhiều thành viên trong cộng đồng. Bốn hội quán Phúc Kiến, Quảng Đông, Triều Châu và Hải Nam cùng tham gia, mỗi hội quán góp vào hành trình xuất du những đoàn biểu diễn và sắc thái văn hóa riêng.

Những sắc phục chỉn chu, những bước múa đồng đều hay một màn lân - sư - rồng đẹp mắt đều cần thời gian chuẩn bị. Từ nhiều tháng trước kỳ lễ năm 2026, các hội quán đã tập hợp thành viên, trong đó có cả thanh thiếu niên, để chuẩn bị lực lượng cho đoàn hội.

Vì thế, đằng sau phần hội rực rỡ là rất nhiều công việc ít khi xuất hiện trước mắt người xem. Người chuẩn bị trang phục, người tập luyện, người tham gia đoàn rước, người đảm nhiệm hậu cần… mỗi người góp một phần để ngày Nghinh Ông được diễn ra trọn vẹn.

Và cũng từ đó, lễ hội tạo nên một sợi dây kết nối. Những cộng đồng có nguồn gốc khác nhau cùng hiện diện trong một ngày hội chung; người lớn tuổi và người trẻ cùng tham gia; những nghi thức cũ tiếp tục được thực hiện bởi những con người của hôm nay.

Một tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ

Điều làm nên sức sống của Lễ Nghinh Ông có lẽ không chỉ nằm ở quy mô của đoàn rước hay sự rực rỡ trên đường phố. Quan trọng hơn là sau nhiều năm, cộng đồng vẫn còn những người tiếp tục thực hành tín ngưỡng ấy.

Một người trẻ tham gia đội lân, một đứa trẻ theo gia đình đi trong đoàn hội, những người đảm nhiệm việc rước kiệu hay người cao tuổi có mặt trong các nghi thức - mỗi thế hệ bước vào lễ hội theo một cách khác nhau. Qua những lần như thế, truyền thống không chỉ được kể lại bằng lời, mà được nhìn thấy, được tham gia và trở thành một phần của ký ức.

Lời kết

Hai năm một lần, Quan Thánh Đế Quân lại rời không gian Quan Đế Miếu để xuất du qua những con phố Phan Thiết. Đi cùng đoàn rước không chỉ có tiếng trống, cờ hoa hay sắc màu lân - sư - rồng, mà còn có ký ức văn hóa của nhiều thế hệ người Hoa đã gắn bó với vùng đất này. Khi vẫn còn những người cùng chuẩn bị, cùng bước trong đoàn và cùng đứng bên đường chờ Nghinh Ông đi qua thì lễ hội truyền thống này vẫn đang tiếp tục được sống trong đời sống thực tại.

-------------

CREDITS: 

- Photography: Quan Tran - Luan Nguyen

- Content: Hoai Ha

- Design: Phuong Nguyen