Khám phá tài nguyên rừng và biển Việt Nam, liệu danh xưng “Rừng Vàng, Biển Bạc” có còn đúng ở thời điểm hiện tại?

Trong sự đổi thay nhanh chóng của thời đại, thiên nhiên Việt Nam vẫn âm thầm gìn giữ cho mình những mảng xanh. Đó là màu xanh của rừng già, của biển đảo, nơi mà tài nguyên thiên nhiên vẫn đang được bảo tồn và phát triển. Nhưng thực trạng của tài nguyên Việt Nam có còn đúng với danh xưng “rừng vàng, biển bạc”? 

Hãy theo chân MLifeOn đi dọc dải đất hình chữ S để ngắm nhìn và khám phá. 

Đất nước của tài nguyên 

Vốn là đất nước được ưu đãi về tài nguyên thiên nhiên, lãnh thổ Việt Nam tuy có phần hạn chế khi có hình dạng hẹp ngang, nhưng lại sở hữu đường bờ biển đẹp, trải dài từ Bắc xuống Nam. Thêm vào đó, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, kết hợp cùng phần lớn diện tích là đồi núi thấp (chiếm 3/4 lãnh thổ) giúp Việt Nam trở thành khu vực thuận lợi cho hệ sinh thái rừng, biển phát triển. 

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng. 

Việt Nam có đường bờ biển đẹp, kéo dài từ Bắc - Nam 

Theo công bố về hiện trạng rừng năm 2024, tổng diện tích rừng cả nước đạt 14,87 triệu ha, độ che phủ đạt 42,03%. Các khu rừng đặc dụng như Lò Gò - Xa Mát, Chàng Riệc ở Tây Ninh là nơi lưu giữ đa dạng sinh học, đóng vai trò “lá phổi xanh” cho khu vực Nam Bộ.

Bên cạnh tài nguyên rừng, biển Việt Nam cũng có những đặc điểm nổi bật như: có đường bờ biển dài hơn 3.260 km, với hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, bao gồm hai quần đảo lớn là Hoàng Sa và Trường Sa. Trong đó, các vùng biển nổi tiếng ở các tỉnh thành ven biển như Khánh Hòa, Gia Lai (khu vực Bình Định cũ), Đắk Lắk (khu vực Phú Yên cũ), không chỉ giàu nguồn lợi hải sản mà còn là điểm đến du lịch hấp dẫn.

 Rừng là “lá phổi xanh” của Việt Nam

Biển là địa điểm du lịch hấp dẫn, giàu nguồn lợi của Việt Nam 

Tài nguyên rừng và biển chính là nền tảng, là sức hút của Việt Nam từ xưa đến nay. 

Vai trò to lớn 

Từ lâu, tài nguyên thiên nhiên đã trở thành niềm tự hào của người Việt, gắn bó và nuôi sống con người qua nhiều thế hệ. 

“rừng vàng, biển bạc”

Rừng cung cấp gỗ, dược liệu, nguồn sinh thủy. Trong khi đó, biển mang lại hải sản, khoáng sản và tiềm năng kinh tế biển. Đây chính là hai trụ cột quan trọng bậc nhất trong phát triển bền vững quốc gia.

Rừng Việt Nam là nơi cư trú của hàng nghìn loài động thực vật, nhiều loài quý hiếm có giá trị khoa học và y học. Ngoài giá trị kinh tế trực tiếp từ gỗ và lâm sản, rừng còn giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, chống xói mòn, duy trì nguồn nước cho đồng bằng và thành phố. 

Rừng có nhiều vai trò quan trọng

Khi tôi đứng giữa Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát ở Tây Ninh, cảm giác như bản thân đang được bao bọc bởi một không gian nguyên sơ, nơi mỗi tiếng chim, mỗi tán lá đều nhắc nhở về sự sống bền bỉ mà rừng mang lại.

Khu vực vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, Tây Ninh

Cũng mang đến nhiều giá trị như rừng, biển Việt Nam không chỉ giàu nguồn lợi hải sản mà còn chứa đựng tiềm năng khoáng sản, dầu khí và năng lượng gió, mặt trời. Những vùng biển như Nha Trang, Phan Rang, Ninh Chữ (tỉnh Khánh Hòa) vừa là điểm đến du lịch nổi tiếng, vừa là minh chứng cho giá trị kinh tế biển. 

Bãi biển Hòn Chun, tỉnh Khánh Hòa

Mỗi lần có dịp ghé đến các tỉnh thành duyên hải miền Trung, tôi đều chạy ra biển, ngắm nhìn những chiếc thuyền đánh cá. Dù là được neo đậu ven bờ hay dong buồm ra tận ngoài khơi xa, những chiếc thuyền ấy luôn thu hút ánh nhìn của tôi. Vì không chỉ là sự vật, những chiếc thuyền ấy còn là phương tiện kiếm sống, chở theo cả cuộc sống, trăn trở của ngư dân ven biển. 

Danh xưng “rừng vàng, biển bạc” 

Việt Nam nằm trong vùng biển nhiệt đới giàu tài nguyên, với sản lượng thủy sản khai thác hàng năm đạt hàng triệu tấn. Tuy nhiên, những năm gần đây, tài nguyên biển Việt Nam đang đứng trước tình trạng đáng báo động. 

Cụ thể: 

• Khu vực ven biển Việt Nam đang phải chịu nhiều tác động tiêu cực do rác thải gây ra. Trong đó, ô nhiễm rác thải nhựa ngày càng có xu hướng gia tăng. Theo báo cáo tháng 7/2025 của Ngân hàng Thế giới, rác thải nhựa chiếm tới 94% lượng chất thải ghi nhận được ở khu vực ven sông, ven biển Việt Nam. 

• Cũng trong thời gian đó, Việt Nam là một trong 5 nước có tình trạng ô nhiễm rác thải biển đáng báo động của thế giới, một số khu vực ven biển và cửa sông còn xuất hiện tình trạng ô nhiễm dầu, ảnh hưởng trực tiếp đến mỹ quan, cũng như số lượng động, thực vật biển của Việt Nam. 

Nếu biển Việt Nam đang đối diện với tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa và dầu loang, thì rừng cũng không kém phần đáng lo ngại. Dù diện tích rừng cả nước đạt gần 14,8 triệu ha với độ che phủ hơn 42%, nhưng những năm gần đây, tài nguyên rừng đang chịu nhiều sức ép từ sự khai thác quá mức, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và biến đổi khí hậu.

 Rừng Việt Nam đứng trước nhiều sức ép 

Cụ thể: 

• Nhiều khu vực rừng tự nhiên bị chặt phá để lấy gỗ hoặc mở rộng đất nông nghiệp. Điều này không chỉ làm mất đi diện tích rừng quý mà còn đe dọa đến sự tồn tại của hàng nghìn loài động thực vật. Những loài đặc hữu ở Tây Ninh như chim công, gà lôi, hay các loài cây gỗ quý đang đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng.

• Tương tự như biển bị rác thải nhựa bủa vây, rừng cũng phải đối diện với tình trạng ô nhiễm từ rác thải sinh hoạt, săn bắt trái phép và khai thác lâm sản không kiểm soát. Nhiều khu rừng đặc dụng như Lò Gò - Xa Mát, Chàng Riệc đang phải gồng mình trước áp lực du lịch tự phát và hoạt động kinh tế của người dân địa phương.

• Rừng là lá chắn tự nhiên chống xói mòn, lũ lụt, nhưng chính biến đổi khí hậu lại khiến rừng dễ tổn thương hơn. Hạn hán kéo dài, cháy rừng và mưa bão bất thường đã làm nhiều diện tích rừng bị suy thoái. 

Có thể thấy, tình trạng khai thác quá mức, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đang đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam. 

Kết 

Không phải tự nhiên mà người Việt khi nhắc đến tài nguyên thiên nhiên là nhắc đến “rừng vàng, biển bạc”. Nhưng đứng trước những nguy cơ từ sự khai thác quá mức, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu, tài nguyên rừng và biển Việt Nam đang bị suy giảm rõ rệt. Nếu không có những phương hướng, giải pháp bảo tồn và nuôi dưỡng, có lẽ ở tương lai gần, Việt Nam sẽ chẳng còn nữa những “rừng vàng, biển bạc”. 

Rừng và biển Việt Nam không chỉ là nguồn lực kinh tế, mà còn là linh hồn của đất nước. Giữ gìn và phát huy giá trị ấy chính là giữ gìn tương lai cho con cháu mai sau.

Hãy một lần đến Tây Ninh để lắng nghe tiếng nói của rừng xanh tại Lò Gò - Xa Mát, hay về Nha Trang, Phan Rang, Ninh Chữ (tỉnh Khánh Hòa) để cảm nhận hơi thở của biển cả. Và cùng nhau bảo vệ rừng, giữ gìn biển để “rừng vàng, biển bạc” mãi xanh theo thời gian.

—---

CREDIT: 

- Photography: Kien Trang 

- Content: Giang Huynh 

- Design: Phuong Nguyen