Ở một góc yên bình của Tân Châu, có một làng nghề vẫn ngày ngày dệt nên những tấm chiếu từ cỏ lác. Nơi ấy tồn tại như một khoảng lặng nhẹ nhàng giữa miền sông nước, nơi thời gian dường như trôi qua bằng tiếng khung cửi và mùi nắng phơi lác.
Người ta gọi đó là làng chiếu Uzu. Một cái tên nghe vừa lạ, vừa quen, gợi cảm giác gần gũi như chính những vật dụng đã đi qua biết bao mùa đời của người miền Tây.
Hãy cùng MLifeOn khám phá làng chiếu Uzu - nơi lưu giữ những sợi ký ức đan xen giữa truyền thống và nhịp sống hiện đại, để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp mộc mạc mà đầy tự hào của miền sông nước nhé!
Những cánh đồng lác và hành trình một sợi Uzu thành chiếu
Cây Uzu, hay lác mỡ, lác râu, mọc lên từ vùng đất ngập nước, có khi được đưa về từ những cánh đồng bên kia biên giới. Thân lác mảnh, dẻo, mang theo cái hồn của miền sông nước.
Lác được thu hoạch từ những vùng đất ngập nước, chọn lựa kỹ để giữ được độ dẻo và dài. Sau đó, những bó lác được mang về, trải ra dưới nắng cho khô, để sợi trở nên nhẹ và dễ xử lý hơn. Khi đã đạt độ khô cần thiết, lác được nhuộm màu. Màu không quá gắt, nhưng đủ để khi đan lại tạo nên những hoa văn rõ ràng, mang dấu ấn riêng của từng tấm chiếu.
Những sợi lác sau khi nhuộm được treo lên hong nắng, chuẩn bị cho công đoạn dệt thành chiếu.
Cuối cùng, lác được đưa lên khung dệt. Đây là lúc mọi công đoạn trước đó hội tụ lại. Từng sợi lác đi qua tay người thợ, được đặt đúng vị trí, đan xen theo một trật tự nhất định. Nhịp dệt lặp lại, đều đặn, cho đến khi tấm chiếu hoàn chỉnh hiện ra.
Những gam màu hiện lên trên sợi lác không quá rực rỡ, nhưng khi đan lại, chúng tạo thành hoa văn riêng,tạo nên nét đặc trưng của chiếu Uzu Tân Châu
Người ta vẫn truyền tai nhau rằng, chiếu Uzu càng dùng lâu càng bóng, càng mịn, như thể thời gian đã góp thêm một lớp ký ức lên bề mặt ấy.
Người thợ ngồi bên khung dệt, đôi tay thoăn thoắt đưa sợi lác vào từng nếp đan, nơi mỗi tấm chiếu được tạo nên từ sự kiên nhẫn và kinh nghiệm qua năm tháng.
Tiếng khung cửi và sự chuyển mình của làng nghề hôm nay
Trong những ngôi nhà ở làng chiếu, tiếng khung dệt vẫn vang lên mỗi ngày. Có điều, bên cạnh khung dệt tay quen thuộc, đã xuất hiện thêm những thiết bị hỗ trợ.
Trước kia, hai người thợ miệt mài bên một khung dệt cũng chỉ hoàn thành vài tấm chiếu trong một ngày. Giờ đây, nhờ sự hỗ trợ của máy móc, nhịp làm nghề đã khác đi. Số lượng chiếu làm ra nhiều hơn, người thợ cũng vơi bớt phần nặng nhọc.
Những sợi lác nằm gọn bên khung dệt, được tách, lựa và sắp lại cẩn thận, chuẩn bị cho từng nếp đan nối tiếp nhau thành một tấm chiếu hoàn chỉnh.
Tại Tân Châu, những cơ sở dệt chiếu vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Có nơi duy trì hàng chục khung dệt, cho ra hàng trăm sản phẩm. Những tấm chiếu theo đó đi xa hơn, có mặt ở nhiều vùng, trở thành một phần quen thuộc trong đời sống.
Những tấm chiếu Uzu và dấu vết của một nghề nằm trong từng nếp đan
Ở làng này, chiếu không phải là thứ được làm ra vội. Từng sợi lác sau khi qua nắng, qua màu, sẽ nằm im trên khung dệt, chờ bàn tay người thợ đưa vào đúng chỗ. Cứ thế, từng lớp chồng lên nhau, tạo thành một bề mặt phẳng, nhưng bên trong lại chứa cả một quá trình dài.
Những tấm chiếu được mở ra giữa khoảng sân đầy nắng, từng lớp được trở mình theo ánh trời, để hơi ấm thấm dần vào sợi, giữ lại một phần mùi của đất.
Làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm giữa miền Tây hôm nay
Hiện nay, An Giang vẫn gìn giữ làng chiếu Uzu như một phần của đời sống văn hóa. Nhiều cơ sở được hỗ trợ về vốn, về kỹ thuật, được tạo điều kiện để nâng cao tay nghề và cải tiến sản xuất.
Câu chuyện của làng nghề vì thế cũng mở rộng hơn. Nó không dừng lại ở việc làm ra một sản phẩm, mà trở thành nơi để người ta tìm hiểu, trải nghiệm và cảm nhận một phần đời sống miền Tây.
Giữa nhịp sống hiện đại, âm thanh của máy móc và mùi thơm nồng của sợi lác khô vẫn là một phần hơi thở không thể thiếu của làng nghề truyền thống.
Ở lại như một mảnh ký ức khó phai của miền sông nước
Làng chiếu Uzu ở Tân Châu vẫn hiện diện lặng lẽ, như một thói quen chưa từng rời khỏi đời sống. Người lớn làm nghề, trẻ con lớn lên bên tiếng dệt, rồi một ngày nào đó lại ngồi vào khung, tiếp tục những động tác đã nhìn thấy từ rất lâu.
Từng sợi lác được luồn qua khung, căng mình theo từng nhịp kéo, nối tiếp nhau như cách một nghề được trao đi qua nhiều thế hệ, lặng lẽ mà bền sâu trong từng nếp đan.
Nghề dệt cứ thế đi qua năm tháng, len vào từng nếp sinh hoạt. Những tấm chiếu hoàn thành, nằm im lặng, nhưng bên trong là cả một hành trình của đôi tay, của ký ức, của những điều được truyền đi mà không cần nói thành lời.
---------------
CREDIT:
- Photography: Tran Le Minh Quan
- Content: Nhu Quyen
- Design: Phuong Nguyen
