HỦ TIẾU - MÓN NGON "PHÓNG KHOÁNG" TỪ ĐẤT PHƯƠNG NAM

Không phải ai cũng nhớ được lần đầu tiên mình ăn hủ tiếu là khi nào, nhưng hầu hết người miền Nam đều mang trong ký ức hình ảnh mẹ bưng ra một tô hủ tiếu nóng hổi vào buổi sáng. Chẳng có gì quá đặc biệt cả: vài lát thịt, vài cọng hẹ xanh, chút hành phi và sợi hủ tiếu trắng ngà. Vậy mà món ăn bình dị ấy lại trở thành một phần ký ức tuổi thơ của rất nhiều người.

Mỗi tô hủ tiếu lại mang một câu chuyện riêng của người nấu.

Hủ tiếu hay hủ tíu?

Nhắc đến hủ tiếu, người ta nghĩ ngay đến miền Nam. Nhưng ít ai biết món ăn này thực ra có hành trình khá thú vị. Hủ tiếu được xem là món ăn có gốc từ người Hoa di cư, cụ thể là nhóm người Tiều mang theo khi đặt chân đến vùng đất phương Nam từ hàng trăm năm trước. Nhưng cái hay là khi vào đến Việt Nam, đặc biệt là miền Tây và Sài Gòn, món ăn này lại "thay da đổi thịt" rất nhanh để phù hợp khẩu vị người Việt. Và cũng từ đó, hủ tiếu trở thành món ăn rất… Việt Nam, rất miền Nam, rất đại chúng. 

Người miền Tây hay gọi "hủ tíu" - cách phát âm nhẹ hơn, tròn và mềm hơn. Người Sài Gòn thì gọi "hủ tiếu" - nghe rõ nhịp hơn, thoảng chút ảnh hưởng tiếng Quảng Đông. Cách gọi khác nhau nhưng bản chất là cùng một món, cùng một linh hồn ẩm thực, chỉ là thay đổi đôi chút theo giọng nói từng vùng.

Và dù gọi thế nào, hủ tiếu - hủ tíu vẫn giữ nguyên cái chất của nó: món ngon phóng khoáng, linh hoạt, giàu tình nghĩa của người miền Nam.

Mỗi tô hủ tiếu là câu chuyện của một người bán

Hủ tiếu lạ lắm, bạn sẽ không thể tìm ra được hai tô hủ tiếu nào giống nhau. Mỗi quán, mỗi người bán đều có cách nêm nếm, cách chan nước, cách xếp topping riêng, như thể họ đang đưa một phần tính cách của mình vào trong tô vậy. 

Hủ tiếu nước thì trong veo nhưng vẫn đậm đà, nhìn tưởng lạt lạt nhưng húp vào mới thấy tròn vị. Hủ tiếu khô thì lấp lánh lớp nước sốt đỏ nâu, trộn với tóp mỡ, hành phi và chút sa tế thơm đến mức chỉ nhìn thôi cũng thấy đói. Rồi còn hủ tiếu Nam Vang - món ăn có phần lai nhiều nền ẩm thực, đầy đủ thịt bằm, gan, trứng cút, tôm, cá, mực như một mâm cỗ nhỏ được gói gọn trong tô.

Người miền Nam ăn hủ tiếu theo cách rất riêng: thêm chút giấm tỏi nếu thích thanh, thêm tương đen nếu thích đậm, thêm ớt xay nếu muốn "bùng vị". Và đặc biệt, loại hủ tiếu nào cũng có thể "nâng cấp" bằng cách gọi thêm xương hoặc thêm tóp mỡ. 

Tôi luôn tin rằng không có tô hủ tiếu chuẩn, mà chỉ có tô hủ tiếu khiến bạn nhớ. 

Tại sao người miền Nam khó quên hủ tiếu đến vậy?

Không phải ngẫu nhiên mà hủ tiếu trở thành món ăn "quốc dân" ở miền Nam. Nó phù hợp với mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp. Người lao động ăn hủ tiếu vì rẻ và no lâu. Nhân viên văn phòng ăn vì nhanh gọn mà vẫn đủ chất. Học sinh sinh viên ăn vì dễ ăn, dễ mua, dễ gọi.

Và sâu xa hơn, lý do nằm ở chỗ: hủ tiếu là món ăn phản ánh sự phóng khoáng của người miền Nam.

Không câu nệ hình thức.

Không ép buộc phải theo một công thức cố định.

Ai thích gì thì thêm nấy.

Ai bán theo cách nào cũng được.

Sự tự do ấy tạo ra hàng trăm phiên bản hủ tiếu khác nhau nhưng lại khiến người ta gắn bó vì luôn tìm thấy một hương vị "đúng gu", một "quán ruột" của mình mà dù có xa, có nắng, có mưa, vẫn sẵn sàng chạy đến chỉ để ăn một tô đúng vị.

Có quán nhỏ xíu nằm giữa hẻm, đèn mờ, bàn nhựa lung lay nhưng topping lúc nào cũng đầy ắp.

Có quán gia truyền ba đời, giữ nguyên công thức nấu nước lèo trong vắt mà không cần bột ngọt.

Có quán đêm bán từ 10 giờ tối đến sáng, là điểm dừng chân quen thuộc của những người về trễ.

Mỗi người chọn một quán, giống như cách mỗi người chọn một nơi để "nghỉ chân" giữa nhịp sống bộn bề.

Hủ tiếu - món ăn "phóng khoáng" như chính đất phương Nam

Nếu đem so những món nước nổi tiếng của ba miền, hủ tiếu luôn có một vị trí rất đặc biệt. Phở gốc Bắc, thanh tao và chuẩn mực như đất Tràng An - chỉn chu từ nước dùng đến từng lát thịt. Bún bò Huế thì đậm đà, nồng nàn như chính con người xứ Huế. Mì Quảng thì rộn ràng, xởi lởi, tiếng đậu phộng và bánh tráng vỡ rôm rốp như giọng cười phóng khoáng của người Quảng.

Còn hủ tiếu lại mang tinh thần rất khác: tinh thần thuận theo cuộc sống, thuận theo con người. Nước lèo có thể là xương, có thể thêm hải sản. Topping có thể là tôm, trứng cút, gan, tim, cá, mực… món gì cũng được miễn sao làm cho thấm, cho ngon.

Một tô hủ tiếu có thể là bữa sáng gọn gàng của người đi làm, bữa khuya của người về trễ, hay là ký ức tuổi thơ của đứa trẻ lớn lên trong căn nhà nhỏ.

Kết

Có người nói: "Hủ tiếu là món phóng khoáng nhất của người miền Nam". Điều này hoàn toàn đúng. Vì chỉ một món hủ tiếu thôi cũng mang trong nó cách sống của người phương Nam: không ép buộc, không cứng nhắc, không phân biệt, chỉ cần hợp gu, hợp lòng, là đủ.

Và cũng bởi sự phóng khoáng ấy, hủ tiếu trở thành món ăn mà dù ai đi đâu, về đâu, chỉ cần hít một hơi mùi nước lèo thơm tỏi phi và hành lá, là biết ngay: Mình đang đứng trên đất phương Nam - nơi cái ngon, cái tình và cái chân thành luôn ở lại.