Giữa lòng Buôn Ma Thuột, thủ phủ cà phê của Tây Nguyên, có một công trình đầy sức hút: Bảo tàng Đắk Lắk - không chỉ là điểm đến của văn hóa, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, kể lại câu chuyện của vùng đất và con người Tây Nguyên qua từng hiện vật, từng lớp kiến trúc, từng không gian trưng bày.
Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại
Bảo tàng Đắk Lắk được thiết kế theo hình dáng nhà dài truyền thống của đồng bào Ê Đê - một biểu tượng văn hóa đặc trưng của Tây Nguyên. Nhưng thay vì được làm bằng gỗ và tre, công trình được xây dựng bằng bê tông, lắp ráp kính và gia cố bằng các loại hợp kim chắc chắn. Bảo tàng nổi bật với các gam màu tương phản như trắng, đen, nâu… tạo nên một không gian vừa có phần sang trọng, vừa mang nét cổ điển, thu hút.
Với chiều dài lên đến 130m, rộng 65m, công trình tọa lạc trên khu đất rộng 9.200m², được bao quanh bởi những thảm cỏ xanh mướt và cây cối. Nên khi đặt chân vào khuôn viên của bảo tàng, bạn sẽ ngay lập tức cảm nhận được sự thoáng đãng, dễ chịu - như đang đi giữa một khu rừng văn hóa thu nhỏ giữa lòng phố núi.
Những lát cắt của Tây Nguyên
Bảo tàng Đắk Lắk hiện đang lưu giữ hơn 10.000 hiện vật, trong đó có hơn 1.000 vật phẩm đặc trưng được chọn lọc và trưng bày thường xuyên. Không gian được chia thành ba khu vực chính:
Bảo tàng được chia làm 3 khu vực chính
Khu đa dạng sinh học
Với diện tích khoảng 350m², khu vực này tái hiện hệ sinh thái phong phú của Tây Nguyên: từ các loại gỗ quý như thủy tùng, căm xe, thông lá dẹt… đến các loài động vật quý hiếm, cây thuốc dân gian, thổ nhưỡng và thắng cảnh đặc trưng.
Khu văn hóa dân tộc
Chiếm diện tích 700m², khu vực này giới thiệu về đời sống của các dân tộc bản địa như Ê Đê, M'nông, Giarai… với hơn 450 hiện vật: gùi, thuyền độc mộc, ghế dài, trang phục, cồng chiêng, đàn đá, tượng nhà mồ…
Mỗi món đồ ở đây không chỉ là vật dụng, mà là một phần linh hồn của cộng đồng - nơi văn hóa không chỉ được nhìn thấy, mà còn được cảm nhận.
Khu lịch sử
Nằm bên phải bảo tàng, khu lịch sử rộng 700m² với hơn 400 hiện vật, tư liệu, phim ảnh… tái hiện dòng chảy lịch sử Đắk Lắk từ thời tiền sử đến hiện đại. Từ trống đồng Đông Sơn, Nhà Đày Buôn Ma Thuột, đến sa bàn chiến dịch Hồ Chí Minh và cột mốc biên giới Việt Nam - Campuchia.
Có những hình ảnh khiến tôi lặng người. Không phải vì đẹp, mà vì sự thật mà nó mang theo - những lát cắt lịch sử khiến ta biết ơn vì được sống trong thời bình.
Có thể nói, Bảo tàng Đắk Lắk không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, mà còn là nơi kết nối văn hóa. Là bảo tàng đầu tiên tại Việt Nam sử dụng 4 ngôn ngữ trong trưng bày: Việt, Pháp, Anh và Ê Đê, nơi đây trở thành điểm đến lý tưởng cho cả du khách trong nước và quốc tế.
Các phần chú thích được dịch từ tiếng Việt ra thành ba thứ tiếng Anh - Pháp và Ê Đê
Dinh Bảo Đại - dấu ấn lịch sử trong khuôn viên bảo tàng
Nằm trong khuôn viên của Bảo tàng Đắk Lắk, Biệt Điện Bảo Đại là một công trình kiến trúc cổ mang đậm dấu ấn lịch sử, từng chứng kiến nhiều biến chuyển của vùng đất Tây Nguyên suốt hơn một thế kỷ.
Trước năm 1905, khu vực này vốn là nhà hàng Maison Lefévre - một điểm dừng chân của người Pháp tại Buôn Ma Thuột. Đến năm 1914, công sứ Sabatier đã chọn nơi đây để xây dựng Tòa Đại lý Quận trưởng Đắk Lắk, đánh dấu bước đầu hình thành một trung tâm hành chính quan trọng.
Năm 1926, công sứ Paul Giran tiến hành cải tạo và xây dựng lại tòa nhà với kiến trúc như hiện nay. Công trình được gọi là Tòa Công sứ, hay “Sang Ae Prong” - nghĩa là “Nhà ông lớn” theo cách gọi thân thuộc của người dân địa phương.
Từ tháng 11/1947 đến tháng 5/1948, vua Bảo Đại (Vĩnh Thụy) trở về nước dưới danh nghĩa Quốc trưởng và đã ở đây gần 8 tháng để làm việc. Giai đoạn 1949 - 1954, ông thường xuyên quay lại vào đầu mùa mưa để nghỉ dưỡng và đi săn bắn. Từ đó, tòa nhà được gọi với cái tên thân thuộc: Biệt Điện Bảo Đại.
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, công trình này được sử dụng làm Nhà khách Tỉnh ủy Đắk Lắk, từng đón tiếp nhiều lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước trong các chuyến công tác tại Tây Nguyên.
Kết
Bảo tàng Đắk Lắk không chỉ là nơi để xem, mà là nơi để hiểu - hiểu về thiên nhiên, về con người, về lịch sử và văn hóa của một vùng đất đặc biệt. Nếu bạn đang tìm một điểm đến vừa có chiều sâu, vừa có cảm xúc khi ghé thăm thành phố Buôn Ma Thuột, thì đây chính là nơi bạn nên ghé qua.
—----
CREDIT:
- Photography: Quan Tran
- Content: Giang Huynh
- Design: Trung Huynh
