Tôi từng nghĩ thú cưng là khái niệm gắn liền với đô thị - nơi chó mèo được nuôi trong căn hộ, được đặt tên, mặc đồ và dẫn đi dạo. Nhưng khi đặt chân đến Tây Bắc, tôi mới hiểu: Ở đây, những người bạn bốn chân không chỉ là vật nuôi, mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống bản làng.
Từ sân đất đến bậc thềm gỗ, từ tiếng gà gáy sớm đến ánh mắt của chú chó nằm canh cửa, mọi thứ đều mang một nhịp sống riêng - gần gũi, giản dị và đầy yêu thương.
Người canh giữ và bạn của trẻ nhỏ
Ở Tây Bắc, hầu như nhà nào cũng có một chú chó. Không buộc dây xích, không được huấn luyện, nhưng chúng luôn tự biết nhiệm vụ của mình: Từ trông coi nhà cửa, giữ đàn, cho đến trở thành bạn chơi của lũ trẻ nơi bản làng, những chú chó nơi đây đều luôn làm tròn “trách nhiệm” của mình.
Tôi từng bắt gặp một bé gái người Mông ngồi chơi với chú chó của mình. Cô bé ngồi vẽ vời nơi đất cát rồi chốc chốc lại lấy tay vuốt ve chú chó. Còn chó ta thì nằm ngoan ngoãn cạnh cô chủ, đôi mắt tròn xoe mở to như đang tập trung hết cỡ, chiếc mũi đen xì ươn ướt cứ thi thoảng lại hấp háy nơi lỗ mũi. Có lẽ chú chó đang lắng nghe câu chuyện của cô chủ nhỏ, hoặc cũng có thể chỉ đơn giản là ngồi canh để đảm bảo rằng cô bé sẽ luôn được an toàn.
Có lần tôi ngủ lại một đêm ở bản, sáng dậy thấy chú chó nằm ngay trước cửa, mắt lim dim, nhưng đôi tai thì luôn trong trạng thái vểnh lên như đang nghe ngóng. Cảm giác an toàn ấy - không phải từ ổ khóa, mà từ sự hiện diện của một người bạn bốn chân.
Không giống chó, những chú mèo nơi đây có phần lặng lẽ và kín đáo hơn. Dường như chúng không thích những nơi quá xô bồ hay ồn ào, sở thích hàng ngày chỉ là nằm vắt vẻo trên mái bếp hoặc phơi nắng trước hiên, rúc vào góc chăn ấm để cuộn mình ngủ vùi. Chúng không bám lấy người, không cần được gọi dậy, nhưng luôn có mặt khi gia đình đến bữa, khi nhà có khách hay khi trời trở lạnh để cho tay người chạm vào vuốt ve.
Những chú mèo như một phần mềm mại của đời sống vùng cao.
Những người bạn bốn chân đặc biệt
Điều đặc biệt ở Tây Bắc đó là không chỉ chó, mèo mới được xem là thú cưng, mà bất kỳ con vật nào được gia đình nuôi lớn, chăm bẵm đều là một phần của gia đình, là người bạn của bản làng.
Gà, vịt ở bản ríu rít quanh sân, chạy theo lũ trẻ, đôi khi còn được bế lên vuốt ve. Các loài gia cầm ở Tây Bắc không chỉ được xem là nguồn thực phẩm, mà còn là một người bạn giúp đỡ việc nông gia - đánh thức mọi người dậy lên nương, lên rẫy.
Ngay cả những gia súc lớn như bò cũng là một phần gắn liền với đời sống Tây Bắc. Những chú bò không giống với các thú cưng khác của bản làng. Chúng là tài sản quý giá, là sức kéo của gia đình, là bạn đồng hành trên nương rẫy của người lớn.
Tôi nhớ mãi hình ảnh những chú bò ở Tây Bắc - ánh mắt hiền lành, dáng đi chậm rãi, như mang theo cả sự điềm tĩnh của núi rừng.
Cách người Tây Bắc đối đãi với thú cưng
Người Tây Bắc không gọi chó mèo là “pet”, không mua đồ chơi hay thức ăn đóng gói sẵn, nhưng cách họ đối đãi với những người bạn bốn chân lại vô cùng tình cảm. Những chú chó được ăn cơm cùng gia đình, mèo được ngủ trong chăn, gà thì được đặt tên, bò lại được vuốt ve sau mỗi buổi kéo cày vất vả.
Nơi núi rừng Tây Bắc ấy, dường như không có sự phân biệt giữa “nuôi để chơi” và “nuôi để làm việc”, bởi tất cả các loài động vật ở đây đều là một phần của đời sống con người. Những con vật ấy không chỉ giúp đỡ việc nhà cửa, ruộng vườn, mà còn hiện diện trong từng khoảnh khắc: khi vui, khi buồn, khi mệt mỏi, khi đoàn tụ của con người nơi đây.
Tôi từng thấy một cụ ông ngồi vuốt ve chú chó già, vừa nói vừa cười: “Nó sống với tôi cũng lâu rồi. Giờ cũng già giống tôi, nằm nhiều hơn đi.” Câu nói ấy khiến tôi thấy rõ hơn sự gắn bó của con người và vật nuôi - không cần điều gì xa xỉ, chỉ đơn giản là thời gian và sự hiện diện.
Kết
Giữa núi rừng Tây Bắc, những người bạn bốn chân không cần được gọi là “thú cưng” để trở nên đặc biệt. Vì chúng hiện diện trong đời sống con người như một phần tự nhiên, như hơi thở của bản làng - thân thiện, trung thành, và đầy cảm xúc.
Nếu một ngày bạn đến Tây Bắc, hãy để ý những ánh mắt lặng lẽ, những bước chân nhỏ, những tiếng kêu quen thuộc. Bởi đôi khi, điều khiến ta nhớ mãi về một vùng đất không phải là cảnh đẹp, mà là những người bạn bốn chân đáng yêu.
—------
CREDIT:
- Photography: Luan Nguyen
- Content: Giang Huynh
- Design: Trung Huynh
