Trong hành trình khám phá Việt Nam, chợ là 1 trong những điểm đến không thể bỏ qua. Bởi mỗi phiên chợ, loại hình chợ không chỉ là nơi giao thương, buôn bán mà còn là bảo tàng văn hoá, ẩm thực, là bức tranh sống động về đời sống và con người ở mỗi vùng đất.
Hãy cùng MLifeOn trải nghiệm đón bình minh ở chợ nổi Cái Răng - địa điểm được Tạp chí Du lịch Rough Guide (Anh) bình chọn là 1 trong 10 chợ ấn tượng nhất thế giới - để cảm nhận trọn vẹn và chân thực nhất đời sống sông nước miền Tây.
Đón bình minh trên sông – phiên chợ không dành cho người dậy muộn
Họp chợ từ 5h sáng với các hoạt động trao đổi, mua bán diễn ra sôi động nhất chỉ trong khoảng 2 giờ đồng hồ (từ khoảng 6 - 8 giờ sáng), chợ nổi Cái Răng thực sự là phiên chợ không dành cho những người ngủ dậy muộn. Để trải nghiệm được “phiên chợ bình minh” độc đáo này, bạn sẽ phải có mặt ở bến Ninh Kiều trước 5h30 sáng. Sau 30 phút lênh đênh trên sông Hậu mênh mông giữa thời khắc chuyển giao đêm về sáng, bạn sẽ tới được ngã ba sông Hậu và sông Cái Răng - đó chính là nơi họp chợ Cái Răng.
Về miền Tây nắng gió, ít ai nghĩ sẽ phải mang theo 1 chiếc áo khoác. Nhưng nếu để trải nghiệm chợ nổi Cái Răng lúc bình minh trên sông, đó là đồ vật bạn nên mang bên mình. Chợ họp sớm trong làn sương bảng lảng giữa ngã ba sông, mang đến cho bạn chút se lạnh đặc biệt mà không nơi nào ở miền nắng gió này có được.
Khi mặt trời còn ngấp nghé mặt nước, hàng trăm chiếc ghe, xuồng máy từ khắp các ngả đổ về chợ, tạo nên một khung cảnh nhộn nhịp trước bình minh. Hít 1 hơi thật sâu, bạn có thể cảm nhận trong cái trong lành của gió sông Hậu đầu ngày, mùi thơm của cây trái miệt vườn, mùi thơm của nồi nước dùng hay ly cà phê sáng, thậm chí cả mùi hơi tanh nồng của sông nước. Khi những tia nắng đầu tiên bắt đầu hắt ánh vàng trên mặt nước, Chợ nổi Cái Răng sẽ hiện ra trước mắt bạn náo nhiệt như một thước phim sống động, đầy màu sắc về cuộc sống sông nước miền Tây.
Chợ nổi Cái Răng đón chào bạn như thế đấy!
Tới 6 giờ sáng, mặt trời vừa lên, chợ nổi Cái Răng đã đông đúc và tấp nập. Mỗi chiếc ghe, thuyền đều chở đầy nông sản, mùa nào thức ấy. Chôm chôm, nhãn xuồng, sầu riêng, vú sữa… tạo nên một bức tranh đa sắc màu trong ánh bình minh, mãn nhãn cho du khách. Cảm nhận và đắm chìm trong không gian đó, chắc chắn bạn sẽ không thấy tiếc cho buổi sáng phải rời chiếc giường êm ái quá sớm của mình!
Chợ nổi Cái Răng – độc đáo với ngôn ngữ “cây bẹo”
Hình ảnh đặc trưng và ấn tượng nhất của du khách đến với chợ nổi Cái Răng là “cây bẹo”. Đây chính là tấm bảng hiệu quảng cáo độc đáo mà không một phiên chợ nào có được. Tại chợ nổi Cái Răng bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy trên những chiếc ghe, thuyền bán hàng luôn có 1 chiếc sào tre cao vút, trên đó treo lủng lẳng 1 thức hàng nào đó. Có thể là chùm chôm chôm, trái bí ngô hay trái dứa… Đó chính là mặt hàng được bán tại thuyền.
Bác lái xuồng máy nói với tôi, cây bẹo này có từ hồi có chợ, bởi nó là hình thức quảng cáo mặt hàng duy nhất có hiệu quả với cả người bán và người mua ở không gian chợ nổi. Giữa tiếng sóng nước vỗ ì oạp, tiếng ghe máy, tiếng cười nói, hỏi thăm, trao đổi ồn ã, không một lời rao, tiếng loa nào hiệu quả. Giữa hàng trăm ghe thuyền san sát, nhìn mặt hàng trên cây bẹo, người mua có thể dễ dàng đến chiếc ghe có thứ hàng mình cần mua.
Có thể nói, cây bẹo ở chợ nổi Cái Răng là một trong những minh chứng rõ nét cho sự thông minh, ứng biến linh hoạt và khéo léo của người dân sông nước miền Tây.
Hiện nay, khi giao thông thuận tiện, chợ nổi Cái Răng không còn được sôi nổi như xưa, nhưng vẫn là điểm đáng đến của du khách khi về miền Tây. Những cây bẹo vẫn đứng đó để gìn giữ một nét văn hóa, một dấu tích vàng son của thương hồ miền Tây những năm đầu thế kỷ XX.
“Hủ tiếu lắc” và những nhà hàng di động trên sông
Không phải là những món ăn ngon nhất hay những nhà hàng sang trọng nhất, nhưng “hủ tiếu lắc” là một trải nghiệm rất đáng để thử khi bạn đến miền Tây. Trên con tàu nhỏ, xuồng hay chiếc ghe, những “gánh hủ tiếu”, “quầy cà phê”... mộc mạc với ông chú, bà thím hay những cô gái miền Tây da tươi giòn ánh nắng sẵn sàng phục vụ bạn trải nghiệm ẩm thực độc đáo có 1 không 2.
Tô hủ tiếu bình dân đúng vị miền Tây được chuyển cho khách thưởng thức trên những chiếc ghe chòng chành sóng nước. Tô hủ tiếu và thậm chí cả khách thưởng thức cũng lắc qua lắc lại khi chiếc ghe chòng chành theo từng con sóng. Đó cũng là xuất phát của tên gọi dễ thương “hủ tiếu lắc” trên chợ nổi Cái Răng.
Việc khéo léo giữ tô hủ tiếu trong tay hoặc đặt trên chiếc ghế thấp, vừa ăn vừa giữ thăng bằng không bị đổ thực sự là một thử thách thú vị mà không phải ai cũng vượt qua được.
Ngoài hủ tiếu, thực đơn bữa sáng ở chợ nổi Cái Răng rất đa dạng với các món ăn đặc sản như: Bún riêu, bún chả cá, các loại bánh dân dã của miền Tây. Tất cả đều được phục vụ trên ghe, thuyền - những “nhà hàng di động” trên sông. Đôi khi bạn sẽ có cảm giác, món ăn trở nên thú vị hơn bởi chính không gian xôn xao nơi sóng nước đó.
Bạn có thể vừa thưởng thức 1 bữa sáng hay ly cà phê sữa đá vừa ngắm những chiếc ghe ghé má vào nhau để trao đổi từng trái dứa, chùm chôm chôm chín mọng. Đôi khi vì những chiếc ghe chen nhau quá đông đúc, bạn có thể được giao đồ ăn và trả tiền bằng những chiếc sào tre thú vị - dụng cụ kết nối vô cùng hữu hiệu trên sông.
Nếu bạn là tín đồ của trái cây, đặc biệt là sầu riêng. Thi thoảng may mắn bạn sẽ gặp được các ghe từ vườn nhà chở vài ba trái chín cây xuống chợ bán. Tôi đã từng thưởng thức một trái sầu riêng Khổ Qua - 1 giống sầu riêng bản địa ở miền Tây được bổ ngay trên thuyền với vị ngon ngọt khó quên. Và tất nhiên, đó là 1 trải nghiệm rất đáng giá với tôi!
Có thể nói văn hóa ẩm thực miền Tây được thể hiện rất đậm đặc tại chợ nổi Cái Răng.
Khu chợ 100 tuổi, từng là chợ đầu mối lớn nhất Đồng bằng Sông Cửu Long
Chợ nổi Cái Răng được hình thành từ thế kỷ XX khi sông và kênh rạch là tuyến giao thông chính của người dân miền Tây. Việc trao đổi, mua bán hàng hóa trên sông đã hình thành nên chợ nổi - một khu chợ độc đáo gắn bó với đời sống và văn hóa của người dân Nam Bộ.
Họp ở vị trí ngã ba sông, chợ nổi Cái Răng thủa ấy là trung tâm buôn bán nông sản lớn nhất vùng. Các thương lái lớn từ Bạc Liêu, Đồng Tháp, Sóc Trăng thậm chí là Cà Mau đều đưa hàng đổ về đây để buôn bán, trao đổi.
Khi đó, chợ nổi Cái Răng không chỉ là 1 khu chợ buôn bán mà còn là đặc trưng của lối sống thương hồ miền Tây với những “làng nổi” trên sông. Ở đó, người dân sinh con đẻ cái, mưu sinh và tạo nên những nét văn hóa bản địa… trên sông. Cuộc đời của họ gắn bó chặt chẽ với dòng sông và mỗi chiếc ghe trở thành 1 mái ấm di động.
Vì thế, chợ nổi Cái Răng được coi là “bảo tàng nổi” của đời sống sông nước miền Tây, được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2016 và trở thành một trong những điểm du lịch nổi tiếng, độc đáo nhất của miền Tây.
"Ai ơi về tới Cần Thơ,
Ghé qua chợ nổi, sắm ghe đôi đàng.
Cây bẹo bồng bềnh dừa, xoài, khóm,
Thương người miền Tây tính thiệt tình!"
Chợ nổi Cái Răng với sự độc đáo, bình dị và đậm chất miền Tây Nam Bộ đã đi vào thơ ca, hò vè từ xưa cho tới tận ngày nay. Nhiều cuốn sách tại Việt Nam và thế giới nghiên cứu về nơi này - một địa danh có bề dày văn hóa, lịch sử và độc đáo của Việt Nam.
Ngày nay, dẫu không còn là nơi giao thương sầm uất của miền Tây, chợ nổi Cái Răng vẫn mang một giá trị lớn về văn hóa và du lịch đối với Cần Thơ nói riêng và Đồng bằng Sông Cửu Long nói chung. Nó vẫn là biểu tượng văn hóa sống động, một “bảo tàng nổi” quý giá của Đồng bằng Sông Cửu Long.
Đến với Cần Thơ, thăm bến Ninh Kiều, tham gia các tour du lịch miệt vườn, du khách khó có thể bỏ qua trải nghiệm đón bình minh trên chợ nổi Cái Răng. Ở đây, mỗi tô hủ tiếu lắc, mỗi ly cà phê sữa đá, mỗi cây bẹo lúc lỉu trên ghe đều là một phần của trải nghiệm văn hóa mà du khách không thể tìm thấy ở một nơi nào khác.
Đó là một miền Tây thu nhỏ, là một Việt Nam thấp thoáng trên dòng Hậu Giang.
Kết
Chợ nổi Cái Răng - với lịch sử hơn 100 năm tồn tại - mang đến cho người mua và người bán hay người ghé thăm - không chỉ là 1 món hàng, mà là nét văn hóa trăm năm của người miền Tây sông nước, là sự mộc mạc, thông minh và mến khách của con người Việt Nam.
—---
CREDIT:
- Photography: Luan Nguyen
- Content: Minh Yen
- Design: Phuong Nguyen
