BÚN ĐẬU MẮM TÔM - MÓN NGON TRỨ DANH HÀ NỘI

Khám phá bún đậu mắm tôm Hà Nội, món ăn dân dã, đặc sản của phố cổ.

Chỉ với một ít bún, vài miếng đậu rán vàng giòn, chén mắm tôm dậy mùi, nhưng đã níu giữ được bước chân của biết bao thực khách. Bún đậu mắm tôm Hà Nội chính là món ăn như thế: dân dã, bình dị, nhưng lại trở thành một phần ký ức và niềm tự hào của con người nơi đây.

Nguồn gốc của món ăn

Ngày xưa, bún đậu mắm tôm chỉ đơn giản là bún lá cắt nhỏ, ăn kèm với đậu phụ rán nóng giòn và một chén mắm tôm pha chút chanh, ớt, đường. Điều làm nên sự khác biệt của bún đậu Hà Nội khi ấy chính là bún lá Tứ Kỳ*, loại bún trắng ngần, dai mềm, không nát khi chấm mắm. 

*Bún lá Tứ Kỳ: đặc sản bún truyền thống từ làng nghề làm bún lâu đời ở Tứ Kỳ (nay thuộc phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội)

Bên cạnh đó còn có nước chấm, một yếu tố tạo nên sự khác biệt của món ăn này. Người Hà Nội có cách pha mắm tôm rất riêng: mắm được đánh bông mịn với tắc (quất), đường, ớt, đôi khi thêm chút rượu trắng hoặc hành phi để tạo hương thơm. Chính sự tinh tế ấy khiến món ăn dân dã này trở thành một trải nghiệm ẩm thực vô cùng độc đáo của Hà Thành.

Mắm tôm được đánh bông lên cùng với tắc, đường, ớt 

Bún đậu mắm tôm khi xưa là món ăn quen thuộc của người lao động, học sinh, sinh viên, vì vừa rẻ, vừa no, lại dễ tìm ở những gánh hàng rong trong phố cổ Hà Nội.

Hình ảnh gắn liền với món ăn này khi ấy là những đôi quang gánh: một bên là chiếc bếp lò nhỏ để rán đậu nóng giòn theo yêu cầu, bên còn lại là mẹt bún, rau thơm và chén mắm tôm. Người bán thường ngồi trên chiếc ghế đẩu, còn khách ăn thì ngồi xung quanh, quây quần bên đôi quang gánh. 

Khi ấy, tiếng rao “ai ăn bún đậu không?” vang vọng khắp phố phường Hà Nội, trở thành một phần ký ức của người dân Thủ Đô.

Bún đậu Hà Nội nay

Ban đầu, bún đậu mắm tôm chỉ là món ăn của tầng lớp lao động, từng không được đánh giá cao. Theo thời gian, món ăn hấp dẫn này đã dần lan tỏa khắp Hà Nội, chinh phục khẩu vị của tất cả mọi người. Rồi từ nơi phố cổ, bún đậu mắm tôm đến với các tỉnh thành khác, trở thành món ăn được nhiều tầng lớp yêu thích. 

Và cho đến ngày nay, bún đậu mắm tôm Hà Nội chính thức trở thành món ăn “quốc dân”, một mảnh ghép vô cùng đặc sắc trong bức tranh phong phú của ẩm thực Việt. 

Mẹt bún đậu không còn chỉ có bún và đậu, mà thêm nhiều topping phong phú khác. Tất cả được bày biện trên một chiếc mẹt tre lót lá chuối, trông vừa dân dã vừa bắt mắt:

• Đậu phụ làng Mơ: vàng giòn bên ngoài, mềm mịn bên trong.

• Chả cốm: dẻo thơm, mang hương vị đặc trưng của thức quà mùa thu Hà Nội.

• Thịt chân giò luộc: ngọt thịt, được thái lát mỏng.

• Nem chua rán, lòng rán: giòn rụm, tạo sự đa dạng.

• Rau ăn kèm: các loại rau thơm, dưa chuột, giúp làm dịu vị mắm tôm.

Bún đậu ngày nay đa dạng topping 

Từ nơi đường phố cho đến hàng quán, bún đậu mắm tôm giờ đây xuất hiện với đủ mức giá: từ bình dân cho đến đắt đỏ. Tuy nhiên, dù ở phiên bản nào, cái hồn dân dã nằm ở mẹt tre, lá chuối, bún lá, đậu rán nóng và chén mắm tôm thơm nồng, vẫn là thứ khiến người ta nhớ mãi về món ăn này của Hà Nội.

Ăn bún đậu Hà Nội không chỉ là thưởng thức món ngon, mà còn là một trải nghiệm văn hóa ẩm thực độc đáo, khiến người ta nhớ mãi.

Kết 

Bún đậu mắm tôm Hà Nội là minh chứng cho sức sống bền bỉ của những món ăn dân dã Việt. Từ gánh hàng rong xưa đến những hàng quán đông khách nay, món ăn này dù ở phiên bản nào vẫn giữ nguyên sự dân dã, cùng hương vị đặc trưng không thể nhầm lẫn. 

Nếu có dịp đến Hà Nội, bạn hãy thử ghé vào quán, gọi một mẹt bún đậu, thưởng thức để cảm nhận sự khác biệt. 

—-----

CREDIT: 

- Photography: M&M Productions 

- Content: Giang Huynh 

- Design: Phuong Nguyen