Mùa xuân ở Hà Nội là khoảng thời gian mà người ta muốn đi chậm lại, ghé đâu đó để hít một hơi dài, nhìn ngắm nhiều hơn thường ngày. Và Chùa Thầy là một điểm dừng chân quá đỗi phù hợp.

Frame 579.jpg

Chùa Thầy - Ngôi chùa mang dấu ấn kiến trúc "tiền Phật, hậu Thánh"

Chùa Thầy được xây dựng từ thời Lý, gắn liền với Thiền sư Từ Đạo Hạnh – một nhân vật có vị trí đặc biệt trong lịch sử Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Trải qua gần 1000 năm, chùa vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, trầm mặc với lối kiến trúc "tiền Phật, hậu Thánh". Nghĩa là vừa thờ Phật, vừa thờ Thánh, gắn với tín ngưỡng dân gian và cuộc đời của Thiền sư Từ Đạo Hạnh. Sự kết hợp ấy phản ánh rõ nét đời sống tinh thần của người Việt xưa: Phật giáo không tách rời dân gian, mà hòa vào đời sống, vào niềm tin và sinh hoạt thường nhật của con người.

Có lẽ vì vậy mà khi bước vào Chùa Thầy, người ta không có cảm giác xa cách. Không cần hiểu sâu giáo lý, không cần biết nhiều nghi thức, chỉ cần đứng yên một chút là đã thấy lòng mình dịu lại.

Frame 580.jpg

Frame 581.jpg

Dưới chân núi Sài Sơn, Chùa Thầy chọn cho mình một khoảng tĩnh

Chùa Thầy nằm nép mình dưới chân núi Sài Sơn, phía trước là hồ Long Trì, phía sau là núi đá, thế "tọa sơn hướng thủy" (dựa núi, nhìn sông) quen thuộc trong quan niệm Á Đông. Núi, nước và chùa kết nối với nhau thành một không gian khép kín, tách biệt với thế giới bên ngoài.

Frame 582.jpg

Vào buổi xế chiều, khi ánh nắng đã bớt gắt, sân chùa thưa người, không gian nơi đây trở nên yên tĩnh đến lạ. Không có tiếng ồn ào, chỉ còn tiếng gió thổi nhẹ qua tán cây, tiếng bước chân vang khẽ trên nền đá cũ. Những mái ngói rêu phong, những bậc thềm mòn dấu thời gian hiện lên rõ ràng hơn khi không bị che lấp bởi dòng người đông đúc.

Chùa Thầy lúc này không còn là một điểm tham quan hay một nơi lễ bái quen thuộc. Nó trở thành một khoảng lặng, nơi người ta có thể đứng yên, nhìn quanh và tự hỏi mình đã bao lâu rồi chưa cho bản thân một nhịp chậm như thế.

Frame 588.jpg

Frame 584.jpg

Những chi tiết làm nên "hồn" của chùa Thầy

Đi sâu vào chùa Thầy, điều khiến người ta nhớ không phải là sự đồ sộ, mà là những chi tiết nhỏ nhưng có hồn. Hồ Long Trì nằm ngay trước chùa, mặt nước phẳng lặng như một tấm gương soi bóng cầu Nhật Tiên, cầu Nguyệt Tiên cong cong mềm mại. Hai cây cầu như nối liền đời sống trần thế với không gian tâm linh, vừa thực vừa mơ.

Frame 585.jpg

Những hành lang đá chạy dọc theo chùa, những bậc thềm đã mòn, những mái ngói xếp lớp phủ rêu phong… tất cả đều không mới, không bóng bẩy. Nhưng chính sự cũ kỹ ấy lại tạo nên cảm giác gần gũi, chân thật – cảm giác của một nơi đã ở đó rất lâu, chứng kiến nhiều thế hệ người đến rồi đi.

Frame 586.jpg

Khi đứng ở đây, người ta dễ nhận ra rằng chùa Thầy không cố gắng gây ấn tượng. Mọi thứ hiện diện một cách tự nhiên, như thể chùa chỉ đơn giản là ở đó từ rất lâu rồi và tiếp tục ở đó, bất chấp dòng chảy của thời gian.

Mùa xuân ở chùa Thầy – Lễ hội, tín ngưỡng và nét sinh hoạt văn hóa truyền thống

Mỗi độ xuân về, chùa Thầy đông người hơn. Người ta đến lễ Phật đầu năm, cầu bình an, sức khỏe, mong một năm mới suôn sẻ. Có những gia đình đi lễ sớm, cũng có những bạn trẻ ghé chùa để lưu lại vài khoảnh khắc mùa xuân.

Chùa Thầy cũng gắn liền với Hội Chùa Thầy, diễn ra vào tháng 3 âm lịch. Đây là dịp để tưởng nhớ Thiền sư Từ Đạo Hạnh và thưởng thức những hoạt động văn hóa dân gian, nổi bật là múa rối nước diễn ra tại thủy đình trước sân chùa.

Frame 587.jpg

Dù đông người hơn, chùa Thầy vẫn giữ được nhịp riêng. Người ta đến rồi đi, không quá vội, không quá ồn. Có lẽ bởi không gian nơi đây đủ rộng để chứa cả sự nhộn nhịp lẫn tĩnh lặng, tùy vào thời điểm và cách mỗi người chọn dừng lại.

Kết

Giữa một Hà Nội ngày càng đông đúc và vội vã, chùa Thầy vẫn giữ cho mình một nhịp điệu chậm rãi. Để rồi vào một buổi chiều xuân nào đó, khi nắng đã dịu, người ta có thể rủ nhau ghé chùa, đi một vòng quanh hồ, đứng yên dưới chân núi Sài Sơn và nhận ra: đôi khi, chỉ cần một khoảng lặng như thế cũng đủ để lòng mình nhẹ hơn rất nhiều.

—---------