Viện Hải dương học Nha Trang là một trong những cơ sở nghiên cứu và trưng bày biển tiêu biểu của thành phố Nha Trang. Hãy cùng MLifeOn khám phá vị trí địa lý, lịch sử hình thành, không gian trưng bày và những giá trị tri thức đặc biệt được lưu giữ tại nơi đây nhé!
Nhắc đến Nha Trang, người ta thường nghĩ ngay đến bãi biển trải dài, những khu nghỉ dưỡng sôi động hay nhịp sống du lịch rộn ràng suốt bốn mùa. Thế nhưng, nằm cạnh cảng Cầu Đá, nơi mặt biển Nha Trang chuyển dần sang sắc xanh sẫm và gió mang theo vị mặn rất riêng của đại dương bao la, Viện Hải dương học Nha Trang hiện ra lặng lẽ, tách mình khỏi nhịp sống sôi động của phố biển.
Không biển hiệu rực rỡ, không tiếng gọi mời, nơi đây lưu giữ hàng chục nghìn mẫu sinh vật biển, những bộ xương cá khổng lồ và các không gian nghiên cứu mang dấu ấn thời gian. Tất cả cùng kể lại câu chuyện về biển cả bằng khoa học, bằng lịch sử và bằng sự bền bỉ của con người trong hành trình khám phá thế giới đại dương.
Dấu mốc hơn 100 năm bên bờ biển Nha Trang
Ít ai ngờ rằng hành trình của Viện Hải dương học Nha Trang đã bắt đầu từ năm 1922, khi nơi đây còn mang tên Sở Hải dương học nghề cá Đông Dương. Ở thời điểm đầu thế kỷ XX, đây đã là một trong những cơ sở nghiên cứu biển sớm của khu vực Đông Nam Á, khi khoa học biển vẫn còn là lĩnh vực rất mới mẻ.
Đến năm 1930, Viện được nâng cấp và đổi tên thành Viện Hải dương học Đông Dương, mở ra giai đoạn nghiên cứu vươn xa hơn. Với sự hỗ trợ của tàu nghiên cứu De Lanessan, những chuyến khảo sát đã nối dài từ Vịnh Thái Lan, Vịnh Bắc Bộ đến Trường Sa và Hoàng Sa - đặt nền móng cho kho tư liệu biển Việt Nam về sau.
Ngay từ buổi đầu, biển đã gắn liền với lịch sử được ghi chép từng ngày, qua từng hải trình lặng lẽ.
Từ Hải học viện đến trung tâm nghiên cứu biển
Năm 1952, Viện Hải dương học Nha Trang ra đời với tên gọi Hải học viện Nha Trang, đặt nền móng cho ngành nghiên cứu biển Việt Nam. Trong giai đoạn đất nước chia cắt, Viện tập trung đào tạo nhân lực, khảo sát ven bờ và xây dựng hệ thống mẫu vật khoa học.
Từ 1952 - 1975, Hải học viện Nha Trang cùng Viện Nghiên cứu biển Hải Phòng là hai trụ cột của hải dương học Việt Nam. Sau ngày thống nhất, hai đơn vị được sáp nhập và đến năm 1993, chính thức mang tên Viện Hải dương học, đặt trụ sở tại Nha Trang cho đến nay.
Không phải ngẫu nhiên Viện được đặt tại Nha Trang. Tọa lạc trên khu đất cao gần 20 ha, sát cảng Cầu Đá, nơi có độ sâu bờ biển lớn và vị trí thuận lợi để tiếp cận hải phận quốc tế, nhờ đó Viện trở thành điểm xuất phát của hàng nghìn chuyến khảo sát, góp phần hình thành cái nhìn tổng thể về Biển Đông.
Ngày nay, khi trở thành một không gian mở đón tiếp công chúng, Viện Hải dương học Nha Trang vẫn giữ nguyên tinh thần của một trung tâm nghiên cứu biển. Với du khách, nơi đây mang lại cảm giác tách biệt và yên tĩnh, khác xa hình dung quen thuộc về một Nha Trang sôi động.
Có những nơi được tạo nên chỉ để con người đứng trước biển và ngắm nhìn vẻ đẹp rộng mở của sóng nước; nhưng cũng có những nơi được dựng xây để ta dừng lại lâu hơn, lắng nghe biển bằng tri thức, ký ức và sự thấu hiểu.
Kho dữ liệu biển và những đóng góp bền bỉ
Viện Hải dương học là đơn vị chủ trì xây dựng hệ thống dữ liệu biển quốc gia, tổng hợp kết quả từ 6.731 chuyến khảo sát với 149.000 trạm đo về điều kiện tự nhiên, tài nguyên và môi trường Biển Đông. Đây là kho tư liệu khoa học có giá trị lớn, được tích lũy qua nhiều thế hệ nghiên cứu.
Các công trình của Viện tập trung vào hoàn lưu biển, gió mùa, địa hình đáy biển, địa chất thềm lục địa, cùng các vấn đề xói lở, bồi tụ và tai biến ven biển. Những kết quả này đóng vai trò quan trọng trong khai thác tài nguyên hợp lý, bảo vệ môi trường và gìn giữ chủ quyền biển đảo.
Ngày nay, Viện Hải dương học Nha Trang mở ra một không gian trải nghiệm dành cho những du khách muốn tiếp cận biển theo cách chậm và sâu hơn. Với 11 phòng nghiên cứu chuyên sâu, 2 phòng thí nghiệm trọng điểm cùng Bảo tàng Hải dương học Nha Trang, nơi đây trở thành điểm dừng chân quen thuộc của những ai tò mò về đời sống đại dương phía sau mặt nước xanh.
Bước qua cánh cửa bảo tàng, thế giới biển như hiện ra theo từng lớp. Từ những bộ xương cá voi khổng lồ chiếm trọn không gian trưng bày, đến các tiêu bản sinh vật biển quý hiếm được bảo tồn qua nhiều thập kỷ, mỗi hiện vật đều mang theo câu chuyện riêng về sự sống dưới lòng đại dương. Không gian được sắp đặt khoa học, dễ tiếp cận, cho phép du khách tự do khám phá theo cách riêng.
Ở đó, không có lịch trình vội vã hay những trải nghiệm “xem cho kịp”. Người ta đến để đi chậm, dừng lại lâu hơn trước một mẫu vật, đọc vài dòng chú thích giản dị, hay lặng lẽ ngước nhìn đại dương thu nhỏ sau lớp kính trong. Chỉ bằng những khoảnh khắc rất khẽ ấy, chuyến tham quan đã đủ trở nên nhẹ nhàng, sâu lắng và gợi mở nhiều hơn về đại dương rộng lớn ngoài kia.
Giữa hành trình du lịch nhiều chuyển động, Viện Hải dương học mang đến một khoảng lặng, nơi mà con người dừng lại để quan sát và suy ngẫm về biển theo cách rất riêng.
Kết
Giữa phố biển rộn ràng, Viện Hải dương học Nha Trang vẫn giữ cho mình một nhịp điệu riêng, trầm tĩnh, sâu lắng và giàu chiều sâu văn hóa. Đây là điểm dừng chân dành cho những ai yêu khám phá, mong muốn hiểu câu chuyện ẩn sau vẻ đẹp xanh biếc của đại dương, và sẵn sàng chậm lại để cảm nhận.
Viện Hải dương học không đơn thuần là một địa danh tham quan, mà là một mảnh ghép ký ức của biển Việt Nam - nơi tri thức, lịch sử và đại dương lặng lẽ giao thoa trong dòng chảy bền bỉ của thời gian.
Và đôi khi, để yêu biển hơn, ta cần học cách lắng nghe những câu chuyện mà biển đã kiên nhẫn kể suốt bao đời.
------------
CREDIT
- Photography: Kien Trang
- Content: Nhu Quyen
- Design: Phuong Nguyen
