Gần đến Trung Thu, phố xá trở nên rực rỡ hơn bao giờ hết với đủ kiểu trang trí, đèn màu đẹp mắt. Ngay từ đầu tháng, những chiếc lồng đèn đã xuất hiện ở nhiều gian hàng, bánh Trung Thu cũng bắt đầu được bày bán với đủ mẫu mã, mùi vị. Trong nhịp điệu ngày một gần của Tết Đoàn Viên, người lớn trở nên bận rộn hơn, trẻ nhỏ thêm phần háo hức. Nhưng giữa tất cả sự nhộn nhịp, hối hả ấy, tôi dường như vẫn thấy thiếu vắng một điều gì đó - như là không khí, vẻ đẹp của những mùa trăng cũ.
Có lẽ vì thế, nên mỗi lần đi ngang phố lồng đèn ở quận 5, đôi chân tôi lại chủ động bước chậm lại, nấn ná trước những chiếc lồng đèn giấy truyền thống. Hình ảnh của những chiếc lồng đèn hình cá chép, ngôi sao, con cua … treo lơ lửng nơi các quầy hàng, dù không có ánh đèn cầy vẫn như đang soi rọi vào tâm hồn tôi - để gợi nhớ và kể câu chuyện về một Trung Thu giản dị, nhưng đầy ắp yêu thương của quá khứ.
Trung Thu xưa - ánh sáng từ những điều nhỏ bé
Trung Thu của những năm tháng cũ không có quá nhiều lựa chọn, nhưng lại có rất nhiều điều để nhớ. Những chiếc lồng đèn khi ấy không phát nhạc, không nhấp nháy, không được sản xuất hàng loạt. Chúng được làm bằng tay, nổi bật với lớp giấy bóng kính căng trên khung tre mảnh mai, thắp sáng bằng ngọn đèn cầy nhỏ bé.
Mỗi chiếc đèn là một tác phẩm thủ công, là kết quả của sự tỉ mỉ, khéo léo và cả tình yêu của người lớn dành cho con trẻ. Với lũ trẻ, đó là món quà quý giá, là niềm vui rực rỡ trong đêm trăng, là ánh sáng dẫn đường khi rước đèn quanh xóm.
Không chỉ lồng đèn, mà ngay cả mâm cỗ Trung Thu ngày ấy cũng vô cùng giản đơn. Không cần bánh cao cấp hay hộp quà sang trọng, chỉ vài chiếc bánh nướng, bánh dẻo, thêm ít trái cây theo mùa như chuối, bưởi, hồng, và một bình trà nóng là đủ để cả nhà quây quần bên nhau. Không khí ấy không ồn ào, không phô trương, nhưng lại ấm áp đến lạ. Mỗi người một câu chuyện, một tiếng cười, … tất cả tạo nên một bức tranh Trung Thu đầy tình thân và sự gắn kết.
Tôi vẫn nhớ như in những đêm Trung Thu ở quê, khi cả xóm cùng nhau tụ họp. Trẻ con ríu rít rước đèn, chạy vòng quanh sân nhà, ánh sáng từ những chiếc lồng đèn giấy lung linh theo từng bước chân. Người lớn thì ngồi bên mâm trà, trò chuyện rôm rả, thỉnh thoảng lại bật cười trước sự ngây ngô của lũ trẻ. Ánh trăng sáng vằng vặc soi xuống sân gạch, tiếng cười vang lên trong gió mát đầu thu - không cần điều gì cầu kỳ và phô trương. Chính sự hiện diện, sự đoàn viên đã làm nên không khí của những mùa trăng xưa cũ.
Đó là những mùa trăng không được rực rỡ và hoa lệ như hiện tại, nhưng lại là những mùa trăng rực rỡ nhất trong lòng người. Là những Trung Thu không cầu kỳ, nhưng đủ đầy. Là ký ức mà mỗi lần nhớ lại, lòng người lại thấy dịu dàng đi.
Trung Thu nay - hiện đại, nhưng đôi khi vội vã
Thời gian trôi, Trung Thu cũng dần thay đổi - dù lặng lẽ nhưng đủ rõ rệt.
Những chiếc lồng đèn giấy bóng kính từng lung linh dưới ánh trăng giờ được thay thế bằng lồng đèn điện tử phát nhạc, nhấp nháy đủ màu. Chúng tiện lợi, dễ mua, dễ dùng, nhưng lại thiếu đi sự gắn bó, thiếu đi cái cảm giác háo hức khi tự tay cầm chiếc đèn giấy thắp bằng đèn cầy, sợ gió tắt, sợ tay run làm rách lớp giấy mỏng.
những chiếc lồng đèn điện tử đa dạng mẫu mã, tiện lợi hơn, nhưng vẫn thiếu cái hồn, cái nét đẹp truyền thống rất riêng của những chiếc đèn lồng giấy
Bánh Trung Thu cũng không còn là món ăn gia đình đơn thuần. Giờ đây, nó trở thành món quà biếu sang trọng, được đóng gói cầu kỳ, đôi khi mang nhiều tính hình thức hơn là hương vị. Những chiếc bánh nướng, bánh dẻo truyền thống với nhân đậu xanh, trứng muối, hạt sen… dần nhường chỗ cho các loại nhân mới lạ, đẹp mắt nhưng xa rời ký ức.
Không khí quây quần bên mâm cỗ cũng thưa vắng dần. Người lớn bận rộn với công việc, trẻ nhỏ bị cuốn vào màn hình điện thoại, máy tính bảng. Trung Thu vẫn đến mỗi năm, vẫn rực rỡ trên phố, vẫn có đèn lồng treo cao và tiếng nhạc vang vọng. Nhưng đôi khi, tất cả chỉ còn là một ngày lễ được đánh dấu trên lịch, không còn là một mùa trăng để nhớ, để mong chờ, để sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc.
Có những lúc tôi tự hỏi: Liệu thế hệ sau có còn biết đến lồng đèn giấy, có còn ngồi ăn bánh dưới trăng, có còn rước đèn cùng bạn bè trong tiếng cười rộn rã? Hay tất cả những điều ấy chỉ còn là ký ức nằm gọn trong tâm trí của những người đã từng sống qua những mùa Trung Thu giản dị, nhưng đầy ắp yêu thương?
Và nếu thật sự những nét đẹp của Trung Thu ngày càng mai một đi, liệu có ai đủ kiên nhẫn để thắp lại ánh sáng ấy - từ một chiếc đèn giấy, một mâm cỗ nhỏ, hay chỉ đơn giản là một buổi tối quây quần dưới trăng?
Những người giữ lửa - để mùa trăng không phai màu
Giữa dòng chảy không ngừng của hiện đại, nơi mọi thứ đều được số hóa, tối giản và chạy theo tốc độ, vẫn có những con người lặng lẽ chọn đi ngược lại - giữ gìn những điều tưởng chừng đã cũ, đã mờ nhạt trong ký ức. Họ không ồn ào, không phô trương, nhưng bằng sự kiên trì và tình yêu sâu sắc với văn hóa dân tộc, họ đang thắp lại ánh sáng của những mùa trăng xưa.
Phố lồng đèn ở quận 5 vẫn sáng mỗi năm, vẫn treo những chiếc lồng đèn giấy truyền thống. Mỗi chiếc lồng đèn không chỉ là một món đồ chơi, mà là một biểu tượng của sự khéo léo, của ký ức tuổi thơ, của những mùa Trung Thu đã cũ. Và đâu đó, bên cạnh những nghệ nhân có tuổi và lành nghề đang âm thầm gìn giữ nghề làm lồng đèn giấy thì vẫn có những người trẻ yêu những điều xưa cũ và góp phần gìn giữ chúng. Như nhóm bạn trẻ “Khởi Đăng Tác Khí” vẫn miệt mài làm ra những mẫu lồng đèn giấy truyền thống và quảng bá chúng đến với mọi người, với các bạn trẻ khác.
May mắn vì vẫn có những nghệ nhân còn lưu giữ nghề làm lồng đèn giấy
những chiếc đèn lồng do nhóm bạn trẻ “Khởi Đăng Tác Khí” làm ra
những chiếc đèn lồng do nhóm bạn trẻ “Khởi Đăng Tác Khí” làm ra
Những người trẻ ấy như thể đang thắp sáng lại những mảnh ghép văn hóa đang dần bị lãng quên.
Họ không chỉ làm ra sản phẩm thủ công, mà đang gìn giữ một phần hồn Việt. Để Trung Thu không chỉ là một ngày lễ được đánh dấu trên lịch, mà là một mùa trăng có hồn, có chiều sâu, có bản sắc riêng biệt. Một mùa trăng mà khi nhắc đến, người ta không chỉ nhớ đến bánh trái, đèn lồng, mà còn nhớ đến sự quây quần, sự gắn kết, và những giá trị tinh thần không thể thay thế.
Kết
Trung Thu hôm nay có thể khác xưa. Nhưng khi tôi nhìn thấy một chiếc lồng đèn giấy được thắp sáng, khi tôi ngồi thưởng trà bên mâm cỗ giản dị, tôi biết rằng: mùa trăng cũ vẫn còn đó, trong lòng những người biết trân quý.
Ngược dòng ký ức, ta không chỉ tìm về tuổi thơ, mà còn tìm về những giá trị văn hóa đang dần mai một. Và nếu có thể, hãy giữ lại một chút Trung Thu xưa - trong ánh đèn, trong vị bánh, trong tiếng cười quây quần dưới trăng.
—---
CREDIT:
- Photography: Kien Trang, Luan Nguyen
- Content: Giang Huynh
- Design: Trung Huynh
