Tôi đến nhà thờ Mằng Lăng vào một ngày nắng nhẹ, khi những chùm bằng lăng tím rũ bóng cả một vùng trời. Ngôi thánh đường hiện lên đầy uy nghiêm, khiến tôi cảm thấy như đang lạc bước đến một không gian đầy lạ lẫm - nơi chỉ có sự tĩnh lặng, bình yên hiện diện qua mảng tường phủ màu thời gian.
Kiến trúc Gothic giữa lòng miền Trung
Mang nét cổ kính đặc trưng của một công trình hơn trăm năm tuổi, nhà thờ Mằng Lăng dễ khiến người ta liên tưởng đến các thánh đường cổ điển Châu Âu với những đặc trưng nổi bật của kiến trúc Gothic độc đáo như phần mái vòm cao, các cửa sổ kính màu lớn, cùng không gian phía bên trong thánh đường rộng lớn, thoáng đãng.
Không được đặt tên gọi theo tên một vị thánh như Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê ở TP.HCM hay theo địa danh được xây dựng như nhà thờ Phát Diệm ở Ninh Bình, tên gọi “Mằng Lăng” của nhà thờ bắt nguồn từ tên gọi của một loài cây có hoa màu tím. Theo nhiều nguồn tư liệu và các bậc cao niên ở đây, khu vực xây dựng nhà thờ ngày trước vốn là một khu rừng có rất nhiều cây mằng lăng mọc, nên khi xây dựng nhà thờ, người dân địa phương chọn tên gọi “Mằng Lăng” để đặt cho nhà thờ như một cách ghi nhớ và tôn vinh loài cây gắn liền với đời sống và văn hóa của họ. Ngày nay, dấu tích rừng mằng lăng tuy đã không còn, nhưng "ký ức" về loài cây này vẫn được lưu lại qua tên gọi của công trình tôn giáo đặc biệt này.
Được xây dựng từ năm 1892, trải qua hơn 120 năm tồn tại, công trình tôn giáo độc đáo này là một minh chứng mạnh mẽ cho sự ảnh hưởng kiến trúc phương Tây được bản địa hóa.
Điểm nhấn ấn tượng của công trình là cây thánh giá lớn ở mặt tiền, hai bên là tháp chuông đối xứng vươn lên cao, tạo thế cân bằng vừa mạnh mẽ, vừa tôn nghiêm. Nhìn từ xa, nhà thờ như một chiếc vương miện đá nằm giữa khoảng không gian rộng lớn hơn 5.000 m², khiến du khách không thể không dừng chân lại để chiêm ngưỡng, khám phá.
Mỗi ô cửa ở đây như những đôi mắt đang dõi theo dòng thời gian, chứng kiến bao thế hệ đến thăm công trình này. Họ không chỉ đến vì lòng hiếu kỳ của một du khách hay tâm thế của một tín đồ cầu nguyện, mà hơn thế, họ đến vì nơi đây chính là một phần của mảnh ghép lịch sử, văn hóa Việt Nam.
Nếu tính lịch sử được nhà thờ Mằng Lăng lưu giữ trong từng mảng tường rêu phong, từng vết trám của các lần được trùng tu vì tuổi tác, thì tính văn hóa lại được lưu lại nơi cuốn sách được viết bằng chữ quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam - “Phép giảng tám ngày” của Alexandre de Rhodes. Hiện cuốn sách đặc biệt này đang được trưng bày tại nhà thờ Mằng Lăng, thu hút những ai mong muốn tìm hiểu về nguồn gốc và sự phát triển của chữ quốc ngữ.
Ghé thăm trong năm thánh 2025
Năm 2025 được Giáo hội Công giáo chọn là Năm thánh - Năm của ân sủng và hành hương, và nhà thờ Mằng Lăng trở thành điểm đến linh thiêng của nhiều tín hữu trong hành trình hướng về nguồn cội. Trong thời điểm đặc biệt này, không khí ở nhà thờ thêm phần thiêng liêng, nghiêm trang mà vẫn hiền hòa.
Không chỉ tín đồ tôn giáo, mà du khách bình thường cũng dễ cảm nhận được sự thanh tĩnh, lòng mến khách và chiều sâu của văn hóa địa phương. Những buổi lễ nhỏ, tiếng chuông vang, những bóng áo alba, áo lễ lặng lẽ qua sân… tất cả khiến người ta muốn ngồi lại lâu hơn một chút, để thở nhẹ hơn và nhìn đời bằng ánh mắt dịu dàng hơn.
Khi bước qua cửa chính, tôi đặt tay lên tường đá lạnh. Cảm giác như đang chạm vào một dòng lịch sử không lời - nơi chữ quốc ngữ từng bước đầu hình thành, nơi tiếng cầu nguyện được vọng lên từ thế kỷ trước và vẫn chưa bao giờ mất đi.
Kết
Nhà thờ Mằng Lăng không rực rỡ như danh thắng, không náo nhiệt như phố cổ. Nhưng với chiều dài lịch sử, kiến trúc độc đáo và vai trò gìn giữ dấu ấn ngôn ngữ quốc gia, nơi đây xứng đáng là một điểm chạm di sản - không chỉ với người dân Công giáo, mà với bất kỳ ai yêu thích lịch sử và văn hóa.
Nếu bạn có dịp ghé thăm tỉnh Đắk Lắk (khu vực Phú Yên cũ), hãy dành một chút thời gian để ghé thăm nhà thờ Mằng Lăng. Không cần mang theo nhiều hành lý - chỉ cần một tâm hồn đủ lặng để lắng nghe, bởi có những nơi không náo nhiệt, không ồn ào, nhưng vẫn khiến người ta nhớ hoài.
—---
CREDIT:
- Photography: Luan Nguyen
- Content: Giang Huynh
- Design: Phuong Nguyen
