Dọc theo mảnh đất hình chữ S, biển không chỉ hào phóng cho con người những khoang cá tôm đầy ắp, mà còn lặng lẽ gửi lại những hạt muối trắng ngần. Những “hạt ngọc” nhỏ bé ấy được chắt ra từ nắng gió, từ mồ hôi công sức của biết bao đời người diêm dân.
Theo chân MLifeOn về cánh đồng muối Phương Cựu để tận mắt ngắm vụ muối cuối mùa và cảm nhận cái nhọc nhằn thấm trong từng hạt muối trắng.
Khí hậu khắc nghiệt tạo điều kiện cho nghề làm muối
Nằm trên dải đất miền Trung, tỉnh Khánh Hòa (thuộc tỉnh Ninh Thuận cũ) mang khí hậu nắng nóng gay gắt quanh năm. Thời tiết khắc nghiệt tưởng chừng như khó sinh sống, nhưng lại chính là điều kiện lý tưởng để nghề làm muối phát triển. Đất nền có độ thấm tốt, độ mặn nước biển ổn định, mùa khô kéo dài là cơ hội để tạo nên những cánh đồng muối lấp lánh ánh bạc.
Cái nắng như rót lửa xuống mặt ruộng, cái gió mặn mòi thổi rát da thịt khiến người đi ngang phải e dè, nhưng với diêm dân, đó lại là món quà của thiên nhiên. Nhờ nắng gió khắc nghiệt ấy, nước biển nhanh chóng bốc hơi, để lại những hạt muối trắng trong, chắc và giòn. Chính vì thế, muối được coi là thứ tinh khiết, quý giá, kết tụ từ sự hào phóng mà khắc nghiệt của đất trời miền biển.
Quy trình kết tinh hạt muối trắng ngần
Đứng giữa cánh đồng muối, tôi mới thấy rõ sự kỳ công để có được một hạt muối nhỏ bé. Người ta dẫn từng con nước từ biển vào ruộng, rồi cứ thế phơi dưới nắng gắt. Nước mặn dần co lại, bốc hơi, để lộ ra lớp tinh thể muối trắng trong, lấp lánh như pha lê dưới ánh mặt trời.
Đến ngày muối “chín”, những đôi tay rám nắng lại thoăn thoắt đưa chiếc cào gỗ. Tiếng cào muối xào xạc vang lên giữa cái nắng chang chang, hòa lẫn nhịp thở nặng nhọc của người diêm dân. Muối được gom lại thành từng gò trắng xóa, xếp thẳng hàng như chóp núi nhỏ giữa đồng ruộng trong vắt.
Người ta gọi đó là những “viên ngọc mặn” kết tinh từ nắng, gió và giọt mồ hôi lăn dài trên lưng áo cháy sạm.
Đời diêm dân lưng còng dưới nắng, tay ôm hạt muối trắng
“Chị tôi đội nắng trên đầu
Lưng cong gánh muối trắng phau giữa trời
Mồ hôi từng giọt rơi rơi
Bán mặt cho muối, xót đời diêm dân”
(Trích “Hạt muối yêu thương” - tác giả Nam Phương Nguyễn Thị)
Trên cánh đồng muối mặn, đôi chân rát bỏng vẫn kiên nhẫn bước đi, bàn tay chai sần bám chặt cán cào. Những tấm lưng gầy còng xuống, gánh theo cả mùa nắng dài. Nghề làm muối tuy lam lũ, thu nhập chẳng đáng là bao, nhưng họ vẫn giữ lấy, bởi đây không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần giữ lấy máu thịt quê hương.
Nhìn đôi bàn tay run run nhấc gánh muối trắng phau, tôi bỗng thấy hạt muối trên mâm cơm hôm nay đâu chỉ mặn vị biển, mà còn mặn từ sự nhẫn nại, từ đời lam lũ của bao thế hệ diêm dân.
Những ngày cuối mùa ở cánh đồng muối Phương Cựu
Tháng Chín, tôi có dịp về Phương Cựu vào những ngày cuối vụ muối. Cánh đồng vắng lặng, chỉ còn vài dáng lưng lom khom, cần mẫn gom nốt những gò muối cuối cùng. Ánh nắng hắt xuống gay gắt, muối trắng lóa cả mắt, gió mang vị mặn rát da. Thế nhưng những con người nơi đây vẫn lặng lẽ làm việc, như thể công việc vốn đã gắn bó cả đời.
Mỗi bước chân trên nền ruộng khô rang đều hằn rõ sự bền bỉ và nhẫn nại. Khi mùa muối kết thúc, họ lại đợi nắng mới để bắt đầu thêm một mùa nữa. Nghề muối cứ thế gắn liền với đời sống, truyền từ cha sang con, lặp lại năm này qua năm khác, thành một phần không thể thiếu của cuộc mưu sinh nơi biển mặn.
Kết
Ngày nay, nhiều cánh đồng muối ở biển Khánh Hòa đã mở ra hướng đi mới để phát triển du lịch trải nghiệm. Du khách có thể một lần tự tay cào muối, gánh muối trên vai, rồi lắng nghe những câu chuyện cuộc đời của diêm dân. Mô hình này vừa giúp bảo tồn nghề truyền thống, vừa mở ra sinh kế mới cho cộng đồng, để nghề muối không chỉ gắn với nhọc nhằn mà còn trở thành niềm tự hào văn hóa.
Đứng giữa cánh đồng muối cuối mùa ở Phương Cựu, tôi nhận ra rằng hạt muối không đơn thuần là gia vị cho bữa cơm. Nó là kết tinh của nắng gió, của giọt mồ hôi mặn chát và cả một đời kiên nhẫn. Nghề muối nhọc nhằn, lam lũ, nhưng cũng đẹp và bền bỉ như chính những con người bám biển nơi này.
—---
CREDIT:
- Photography: Kien Trang
- Content: Vy Vy
- Design: Trung Huynh
