Ngược Tây Bắc, trên những cao nguyên đá bồng bềnh mây phủ quanh năm, bạn sẽ bắt gặp một hình ảnh vô cùng độc đáo: Những ngôi nhà được “mặc áo” rực rỡ bằng hàng ngàn bắp ngô vàng óng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Đó là nhà ngô màng mủ - một kiến trúc nhà ở độc đáo chỉ có ở Tây Bắc.
Hãy cùng MLifeOn nhìn ngắm, cảm nhận và lắng nghe câu chuyện về Đất và Người Tây Bắc được kể lại qua những “ngôi nhà vàng” này.
Nhà ngô màng mủ: Tuyệt tác kiến trúc "cách nhiệt" tự nhiên
Tây Bắc luôn là một điểm đến hấp dẫn với du khách, không chỉ bởi thiên nhiên hùng vĩ, nét văn hóa độc đáo mà còn bởi những điều huyền bí và lạ lẫm ở vùng đất phên dậu của Tổ Quốc. Giống như lời một bài hát bình dị của nhạc sĩ Dương Trường Giang:
“Ở một nơi xa xôi, bao quanh là núi đồi,
Chuyện tình yêu vẫn cứ như thế, sinh ra là có đôi”.
(Lặng Yên)
Có lẽ bởi mọi thứ ở Tây Bắc, lạ lẫm đó, độc đáo đó, nhưng có một sự hợp lý rất tự nhiên với Đất, với Người, với Cuộc sống ở nơi đây. Nhà ngô màng mủ là một trong những minh chứng rõ nét cho điều đó.
"Nhà ngô màng mủ" là tên gọi những ngôi nhà được xây dựng bằng một kỹ thuật kiến trúc đặc biệt của đồng bào Mông, Dao, Lô Lô tại Tây Bắc. Thay vì xây tường bằng đá hay đất, họ đã khéo léo sử dụng những bắp ngô sau khi thu hoạch để làm "tấm màng" bao bọc toàn bộ ngôi nhà của mình. Những bắp ngô này được treo từng lớp, tạo thành một bức tường dày, chắc chắn và vàng rực rỡ xung quanh ngôi nhà.
Theo các nhà nghiên cứu dân tộc học, kỹ thuật này đã có từ hàng trăm năm trước. Nó bắt nguồn từ một nhu cầu thực tế trong sản xuất của bà con là phơi và bảo quản ngô - loại lương thực chính của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.
Nhưng điều thú vị là, vượt xa mục đích ban đầu đó, lớp “tường ngô” này, “vô tình” đã trở thành hệ thống cách nhiệt tự nhiên tuyệt vời cho những ngôi nhà nhỏ trong thời tiết khắc nghiệt của vùng cao.
Vào mùa đông, “tường ngô” giữ ấm cho ngôi nhà, giúp chống lại cái rét cắt da, cắt thịt của vùng cao.
Vào mùa hè, lớp “tường ngô” lại cản cơn nóng rát, mang đến sự mát mẻ, dễ chịu cho ngôi nhà.
Có lẽ vì thế, mà hàng trăm năm nay, những ngôi nhà ngô màng mủ vẫn tồn tại một cách lặng lẽ mà bền bỉ giữa đại ngàn Tây Bắc. Trong những ngôi nhà rực sắc vàng ấy, nhiều thế hệ đồng bào Mông, đồng bào Dao, đồng bào Lô Lô, sinh ra và lớn lên một cách bình yên giữa núi đồi.
Nhà ngô màng mủ - tranh độc bản về văn hóa Tây Bắc
Tây Bắc hấp dẫn du khách không chỉ bởi những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ, những cung đường xuyên qua mây mù hay sắc váy Mông rực rỡ như những cánh bướm giữa rừng đào ngày xuân.
Tây Bắc mê hoặc du khách không chỉ bởi điệu kèn lá réo rắt, những nụ cười sơn nữ ửng hồng trong nắng hay những trái mận căng tròn thơm lựng.
Những nếp nhà của Tây Bắc, nơi lưu giữ văn hóa đời sống bản địa, mới là 1 trong những điều làm nên Tây Bắc gần gũi và kỳ thú, hấp dẫn du khách gần xa.
Nhà ngô Màng Mủ không chỉ là một kiến trúc độc đáo, mà còn là một phần không thể thiếu của văn hóa, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Mỗi bắp ngô được treo trên mái nhà đều mang theo một ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đó chính là lời cầu nguyện cho một vụ mùa bội thu và một cuộc sống ấm no cho bà con dân bản.
Và trong chính ngôi nhà ngô màng mủ này, những bữa cơm đầm ấm, từ mèn mén (một món ăn được chế biến từ ngô của đồng bào Mông ở Tây Bắc), cháo ngô, đến chén rượu ngô thơm nồng được ủ từ những hạt ngô vàng trên mái nhà, đều là cách mà người dân Tây Bắc ăn mừng sự no ấm của gia đình, dòng tộc, bản làng, quê hương mình.
Có thể nói, ngôi nhà với sắc ngô vàng đặc trưng đó là bức tranh đa màu nhưng độc bản về văn hóa của Đất và Người Tây Bắc. Nó phác họa lên một Tây Bắc hồn hậu, khỏe khoắn, ấm áp và không kém phần lãng mạn giữa những khắc nghiệt đặc trưng của vùng đất biên viễn.
Sức hút du lịch từ câu chuyện về “ngôi nhà vàng”
Với vẻ đẹp độc đáo và giá trị văn hóa sâu sắc, những nhà ngô màng mủ đã trở thành một điểm nhấn du lịch hấp dẫn của Tây Bắc.
Khi ghé thăm ngôi nhà mang đúng cái tên độc đáo “Nhà ngô Màng Mủ” của anh Giàng A Súa trên đỉnh đèo Khau Phạ, Mù Cang Chải, Yên Bái (nay thuộc tỉnh Lào Cai), tôi thực sự bất ngờ bởi sức hấp dẫn tự nhiên của những bức tường ngô vàng óng hàng nghìn bắp. Đó thực sự là một cảnh tượng ngoạn mục và đẹp đẽ mà tôi được nhìn thấy. Và giống như việc săn mây, tôi coi đó là món quà “test nhân phẩm” tuyệt vời dành cho mình trong chuyến đi đáng giá đó.
Và bạn biết không, chỉ với 10.000 đồng, bạn đã có cơ hội được “check - in” tại một ngôi nhà có lối kiến trúc được nhiều tạp chí du lịch đánh giá là "một trong những biểu hiện sáng tạo và độc đáo nhất của sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên".
Những câu chuyện du lịch về “ngôi nhà vàng” đã lan tỏa khắp nơi, thôi thúc nhiều du khách lên đường để tận mắt chiêm ngưỡng, giản dị như vậy đó. Bởi thực tế, ngoài những bức tường ngô, chính cuộc sống yên bình, khiêm nhường, gần gũi với thiên nhiên và con người mộc mạc, “nguyên bản” ở nơi đây mới là thứ tạo nên sức hút và giá trị chữa lành cho người tìm đến.
Nếu bạn cũng muốn tự mình chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những "ngôi nhà vàng" này, hãy về với Tây Bắc vào dịp tháng 10 đến tháng 12 dương lịch, mùa ngô chín rộ, mùa lúa chín vàng. Bạn có thể tìm thấy những “nhà ngô màng mủ” tại các bản làng của người Mông, Dao, Lô Lô ở Hà Giang, Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn…
Hãy thử nghỉ lại ở một homestay nhà ngô bản địa. Bạn sẽ cơ hội chiêm ngưỡng và trực tiếp tham gia vào nhịp sống nơi đây với các hoạt động hàng ngày của đồng bào, thưởng thức các món ăn đặc trưng của Tây Bắc.
Hay đơn giản chỉ là có 1 tấm hình đẹp như Mỵ bên khung cửa mùa Xuân.
Kết
Cho tới nay, dù chưa được bất kỳ tổ chức nào công nhận là di sản văn hóa hay kiến trúc, nhưng nhà ngô màng mủ đã được biết đến như một biểu tượng sống động về văn hóa và đời sống Tây Bắc. Sức hút của nó không đến từ những danh hiệu, mà từ vẻ đẹp tự thân và sự sáng tạo đầy triết lý sống của người dân bản địa.
Nó là lời khẳng định cho một lối sống hòa hợp, nơi con người không phải chinh phục mà là nương tựa vào thiên nhiên để tồn tại. Chính điều đó đã thu hút sự chú ý của báo chí, các nhà làm phim và những tâm hồn du khách khao khát tìm kiếm sự chân thật.
Đi, đến, và trải nghiệm những kho vàng thực sự trên đỉnh đèo Tây Bắc nhé bạn!
—---
CREDIT:
- Photography: Luan Nguyen
- Content: Minh Yen
- Design: Phuong Nguyen
