Giữa miền đất Phú Long yên ả (thuộc tỉnh Bình Thuận cũ), nơi hợp lưu giữa sông Cạn và sông Cái, có một thôn nhỏ nằm nép mình bên bờ nước, ngày ngày vẫn đỏ lửa giữ lấy nghề xưa. Ở đó, nghề làm bánh hỏi đã tồn tại qua bao thế hệ, bền bỉ như nhịp sống của người dân miền cát trắng.

Mỗi sợi bánh trắng mảnh được làm nên từ đôi tay chai sạn, từ sự kiên nhẫn và tâm huyết dành cho cái nghề đã theo cùng năm tháng.

Giữ lửa nghề truyền thống

Khi trời còn chưa kịp sáng, sương sớm giăng nhẹ trên mái ngói cũ, bếp củi trong các gian nhà nhỏ đã bập bùng lửa. Hơi nước ấm quyện cùng mùi gạo ngâm thoang thoảng, tạo nên một thứ cảm giác yên bình chỉ có ở những làng nghề đã sống cùng khói bếp bao đời.

Ở khu phố Phú Thịnh - Phú Long, lò bánh hỏi của gia đình ông Lê Văn Chương vẫn đều đặn đỏ lửa mỗi ngày. Bình quân mỗi ngày gia đình ông làm ra hai trăm ký bánh từ những mẻ gạo ngon nhất, tuyệt đối không pha phụ gia. Mọi công đoạn đều làm bằng tay, chậm rãi và tỉ mỉ: chọn gạo, ngâm qua đêm, vo sạch, xay nhuyễn rồi ép thành bánh. Nghe thì đơn giản, nhưng chỉ những người gắn bó cả đời với nghề mới hiểu hết sự tinh tế của từng bước ấy.

Mỗi sợi bánh là kết tinh của công sức người thợ, là hơi ấm của bếp lửa sáng sớm, và là tình yêu dành cho nghề truyền thống của quê hương.

Bếp củi ấm lửa, nơi những mẻ bánh hỏi đầu tiên trong ngày được ra đời.

Một ngày ở làng nghề bánh hỏi Phú Long

Để có được mẻ bánh hỏi thơm ngon, người thợ phải chọn gạo trắng tinh, ngâm qua đêm cho mềm rồi xay nhuyễn thành bột mịn. Bột ấy được đồ chín, ép thành sợi mảnh như tơ, rồi nhẹ tay trải đều trên khay tre để hấp.

Gạo được xay nhuyễn, chuẩn bị đưa vào ép thành sợi bánh.

Những sợi bánh trắng mịn được ép ra từ khối bột dẻo thơm.

Từng khay bánh xếp đều tăm tắp, chuẩn bị hấp trên bếp củi.

Công đoạn hấp bánh trong gian bếp phủ mờ khói sớm.

Mỗi lần nhấc nắp vung, làn hơi nước tỏa ra mang theo mùi gạo chín lan khắp không gian. Bánh vừa chín tới có màu trắng ngà, mềm và dẻo, thoang thoảng mùi gạo mới. Người thợ phải canh lửa thật chuẩn: lửa già thì bánh khô, lửa non thì bánh dính. Giữa làn hơi nước ấy là sự tập trung tuyệt đối, là đôi tay đã quen lửa quen bột, là kinh nghiệm đúc kết từ bao năm gắn bó với nghề.

Dù thời nay máy móc đã có thể thay con người ở một vài công đoạn, người dân Phú Long vẫn chọn cách làm thủ công. Bởi họ tin, chỉ đôi tay con người mới chỉ có đôi tay mới cảm nhận được độ dẻo của bột, mới biết lúc nào bánh đủ chín, đủ mềm để gọi là “bánh hỏi Phú Long”.

Mùi vị quê nhà trong gian bếp sớm

Khói bếp sáng sớm ở Phú Long mang một vẻ đẹp rất riêng. Trong làn khói mỏng, ánh nắng lách qua ô cửa nhỏ, chiếu lên những khay bánh trắng mịn, lên khuôn mặt rám nắng của người thợ. Mọi thứ bình dị mà đẹp đến nao lòng, khiến ai cầm máy ảnh cũng muốn dừng lại lâu hơn để lưu giữ khoảnh khắc này..

Lò bánh của gia đình ông Chương giờ đây không chỉ là nơi giữ nghề, mà còn là điểm đến của nhiều người yêu cái đẹp đời thường. Khách ghé thăm được tận tay ép bột, hấp bánh, rồi ngồi lại thưởng thức chiếc bánh hỏi nóng hổi vừa ra lò. 

Bánh hỏi Phú Long ngon nhất khi ăn cùng thịt heo quay giòn bì, chan chút mỡ hành và rắc vài sợi hành phi vàng. Ở vùng ven biển, người ta còn ăn bánh hỏi với cá nướng, tôm hấp hoặc lòng heo, thêm chén nước mắm pha tỏi ớt chua ngọt. Có nơi bánh được cuốn cùng rau thơm, dưa leo, chấm nhẹ vừa miệng. Giản dị mà đủ đầy, để hương vị ấy luôn còn vương lại trong ký ức những người con xa quê.

Kết

Dù nhịp sống quanh đây ngày càng thay đổi, lò bánh vẫn đỏ lửa mỗi sáng. Mùi gạo, hơi nước và những câu chuyện quen thuộc vẫn quẩn quanh trong gian bếp, giản dị nhưng đủ để thấy rằng một nghề truyền thống vẫn đang được gìn giữ.

—--

CREDIT: 

- Photography: Tran Le Minh Quan 

- Content: Vy Vy 

- Design: Trung Huynh